Door Glen Helberg
Wi libi tori no de na buku nomo.
Den de na wi skin.”
Onze levensverhalen staan niet alleen in boeken.
We dragen verhalen in ons lichaam.
Sommige zijn nooit uitgesproken.
In veel Surinaamse/Caraïbische families leven zinnen als:
“Wees sterk.”
“Niet klagen.”
“Dat bespreek je niet.”
Maar wat doet dat met een mens?
Wat gebeurt er met een zenuwstelsel dat generaties lang heeft moeten overleven – van slavernij tot kolonisatie, van contractarbeid tot hedendaags racisme en kleurisme?
Deze lezing verkent een indringende vraag:
Wat als veel van onze stress, onze waakzaamheid, onze kracht én onze vermoeidheid niet alleen persoonlijk zijn, maar historisch?
Vanuit moderne wetenschap én gedeelde familie-ervaringen wordt zichtbaar hoe het lichaam zich aanpast aan onveiligheid.
Hoe stilte bescherming werd.
Hoe sterk zijn soms betekende: emoties inslikken.
En hoe die overlevingskracht ook vandaag nog doorwerkt in onze gezinnen, onze relaties, onze gezondheid.
Maar wat ooit bescherming was, kan later klachten worden.
Chronische waakzaamheid kan veranderen in angststoornissen.
Gevoelloos worden om te overleven kan later depressie lijken.
Altijd sterk moeten zijn kan eindigen in burn-out of lichamelijke uitputting.
Wantrouwen dat ooit veiligheid gaf, kan worden gezien als paranoia.
Losraken van emoties om pijn niet te voelen, kan dissociatie worden.
Wat wij soms “psychiatrie” noemen,
is vaak een lichaam dat te lang heeft moeten overleven.
In koloniale en postkoloniale contexten werden deze reacties vaak verkeerd begrepen.
Niet gezien als historische stress,
maar als individuele zwakte of stoornis.
Deze lezing stelt daarom een andere vraag:
Hoe zou zorg eruitzien als we geschiedenis serieus nemen?
Hoe kijken we anders naar angst, depressie of psychose
wanneer we erkennen dat overleven generaties lang noodzakelijk was?
Dit is geen verhaal over zwakte.
Dit is een verhaal over veerkracht.
En over wat er mogelijk wordt wanneer generaties elkaar ontmoeten – niet in verwijt, maar in erkenning.
Want het lichaam vergeet niet wat de geschiedenis niet benoemt.
Maar samen kunnen we leren wat veiligheid werkelijk betekent.
