De antidiscriminatievoorzieningen (adv’s) in Midden‑Nederland registreerden in 2025 3.975 meldingen van inwoners, een toename van bijna 90% ten opzichte van 2024. De cijfers tonen de impact van politieke uitingen en toename van vijandigheid bij ervaren discriminatie, meldt Art1MN | Discriminatie Provincie Utrecht vandaag in een persbericht.

Over de Monitor Discriminatie Midden‑Nederland 2025   De Monitor Discriminatie Midden‑Nederland 2025 is een gezamenlijke uitgave van de drie antidiscriminatievoorzieningen in de regio namelijk: Discriminatie.nl Gooi en Vechtstreek, Discriminatie.nl Flevoland en Discriminatie.nl Provincie Utrecht in samenwerking met de Politie Eenheid Midden‑Nederland en met medewerking van het College voor de Rechten van de Mens.   Op vrijdag 17 april presenteerden Discriminatie.nl Provincie Utrecht, de Politie Eenheid Midden-Nederland, de Gemeente Utrecht en de Gemeente Amersfoort gezamenlijk de regionale discriminatiecijfers over het jaar 2025. De Monitor Discriminatie Midden-Nederland 2025, factsheet, onderliggend cijfermateriaal en toelichting op specifiek de provinciale cijfers kunt u downloaden via: https://art1middennederland.nl/monitor-discriminatie-midden-nederland-2025/

De cijfers uit de Monitor Discriminatie Midden‑Nederland 2025 laten zien dat deze stijging grotendeels wordt veroorzaakt door geclusterde meldingen naar aanleiding van politieke uitingen. De monitor legt ook trends bloot die relevant zijn voor het verkrijgen van zicht op de ervaren discriminatie dat interessant is voor beleidsmakers en onderzoekers.

Geclusterde meldingen domineren het meldbeeld

Van het totaal aantal meldingen in 2025 blijkt 60% (2.392 meldingen) betrekking te hebben op twee politiek gerelateerde gebeurtenissen waarover massaal afzonderlijk is gemeld, namelijk over een door Geert Wilders geplaatste afbeelding en een afgewezen interne motie van de SGP. Deze zogenoemde geclusterde meldingen laten zien dat politieke uitingen direct invloed hebben op meldgedrag en ervaren discriminatie. Het maakt zichtbaar dat er een sterke maatschappelijke verontwaardiging is als een politieke uiting leidt tot uitsluiting, stereotypering en discriminatoire beeldvorming.

Op het moment dat er een politieke uiting is die mensen raakt, voelen mensen zich echt geraakt en nemen zij daadwerkelijk de stap om te gaan melden. Daar kunnen we de politiek ook in opvoeden: weet wat je zegt — dat heeft impact, dat heeft invloed, dat kan mensen gewoon enorm raken.” — Jarrel Beets, Voorzitter Discriminatie.nl Provincie Utrecht:

Adv’s: unieke voorvallen in Midden-Nederland

Naast de sterke stijging van het aantal meldingen van inwoners, daalde het aantal geregistreerde discriminatievoorvallen in de regio licht naar 1.294 incidenten (2024: 1.403). Die daling hangt samen met het wegvallen van een uitzonderlijke piek in 2024 rond één specifieke lokale gebeurtenis over een wandeltocht in Utrecht waarbij de inschrijving initieel alleen openstond voor mensen van kleur.

De meest gemelde discriminatiegrond bij de adv’s blijft herkomst/huidskleur (527 meldingen), gevolgd door seksuele gerichtheid met 239 meldingen (toename van 88 meldingen). Ruim de helft van de meldingen op grond van geslacht betrof een ongelijke ervaring over diens genderidentiteit of -expressie. Opvallend is de afname van 42 meldingen op grond van godsdienst, met name moslimdiscriminatie.

De adv’s constateren dat er een toename is aan meldingen van vijandige en agressieve voorvallen. Er werden ten opzichte van 2024 58 meer meldingen geregistreerd als een vijandige bejegening. De registraties op geweld verdubbelden naar 80.

Jarrel Beets: “De heftigheid van de meldingen wordt steeds groter. Het is echt zorgwekkend: dat mensen zich in hun eigen stad niet meer veilig kunnen voelen.”

De politie Eenheid Midden-Nederland

De politie Eenheid Midden Nederland registreerde in 2025 1.369 meldingen en aangiften van discriminatie, een stijging van 191 registraties ten opzichte van 2024. Net als bij de adv’s is herkomst/huidskleur de meest voorkomende grond (681 registraties), maar de politie ziet juist een forse stijging van meldingen op grond van godsdienst (van 41 naar 76). Wat betreft de vorm van discriminatie blijven discriminatoire uitlatingen veruit het meest gerapporteerd, met 930 registraties.

Wij werken aan een samenhangende aanpak op vier pijlers: ons expertisecentrum Aanpak Discriminatie dat elke melding analyseert, discriminatie-analisten en -rechercheurs die online en op scholen vroegtijdig signaleren, structurele training van alle collega’s in herkennen en goed vastleggen, en het actief toepassen van het strafverzwarend artikel in het Wetboek van Strafrecht. Daarom zeg ik met overtuiging: melden bij de politie heeft zin. Wij kunnen echt meer dan je denkt – en we doen meer.” –Thea Visser-Bekkema, hoofd bedrijfsvoering Politie Eenheid Midden-Nederland

College voor de Rechten van de Mens  

Bij het College voor de Rechten van de Mens (College) kwamen in 2025 101 verzoeken om een oordeel binnen van inwoners uit de regio Midden‑Nederland (2024: 76). Het aantal verzoeken op grond van geslacht verdubbelden naar 27. Op de grond handicap of chronische ziekte werden 25 verzoeken om een oordeel ingediend. In 13 zaken werd daadwerkelijk uitspraak gedaan; in 8 gevallen concludeerde het College dat sprake was van verboden onderscheid.  

Samenwerking gemeenten Amersfoort en Utrecht  

Discriminatie is een complex en hardnekkig maatschappelijk probleem. Deze monitor laat zien dat samenwerking tussen adv’s en politie, maar ook met de lokale overheid noodzakelijk blijft. Om die reden waardeert Discriminatie.nl Provincie Utrecht dat de gemeenten Amersfoort en Utrecht de publicatie van deze monitor mede mogelijk hebben gemaakt. Deze twee gemeenten hebben het werken aan gelijke kansen al jaren hoog op de agenda staan en genereren blijvend aandacht voor het meldpunt. Dit is terug te zien in de meldcijfers. In beide gemeenten is een ruime verdubbeling van het aantal meldingen waarneembaar, waarbij de gemeentelijke cijfers sterke overeenkomsten vertonen met die van het algehele beeld aan ontwikkelingen in de regio Midden Nederland.

Linda Voortman, Wethouder Gemeente Utrecht:
Onze Utrechters laten zien dat ze een grens stellen door hun meldingen te maken. Mij sterkt dat — het is belangrijk om die grens te blijven stellen. Elk geweldsvoorval is er één te veel. Mij maakt dit alleen maar extra strijdbaar. De openbare ruimte is van ons allemaal. Dat discriminatie daar meer genormaliseerd wordt — bijvoorbeeld omdat iemand een andere huidskleur heeft, of omdat twee mannen hand in hand lopen — is een ontzettend slechte zaak.”

Micheline Paffen-Zeeni, Wethouder: “De verdubbeling van het aantal meldingen in Amersfoort zie ik als een aanmoediging. Onze gezamelijke antidiscriminatiecampagnes hebben echt nut gehad — mensen vinden de weg naar het meldpunt. Bij ons in Amersfoort: óf je doet mee, óf je gaat je aanpassen. Want er is geen plek voor discriminatie en geen plek voor uitsluiting. Als wij niet durven zeggen ‘wat je doet is niet goed’, als wij niet normeren, dan gaat het door. En dat accepteren we niet in Amersfoort.”  

Analyse: drie routes, één maatschappelijk signaal   De cijfers laten zien dat het aantal gemelde discriminatievoorvallen bij alle drie de instanties is toegenomen. De interpretatie van deze cijfers vraagt om een nuance. Uit eerder onderzoek vanuit het Centraal Bureau voor de Statistieken in 2023 dat slechts 11% van de mensen met een discriminatie-ervaring dit meldt bij een instantie, waarvan 3% bij de politie en 1% bij een adv. Ondanks de behoorlijke stijging in het aantal meldingen in de afgelopen twee jaar geven de aantallen geen compleet beeld weer. Een toename van het aantal meldingen betekent niet automatisch dat discriminatie vaker voorkomt   Alle drie de instanties hebben een eigen rol. Adv’s maken maatschappelijke patronen zichtbaar door het registreren van meldingen en bieden waar mogelijk sociaal/juridische ondersteuning. De politie ontvangt meldingen en aangiften over vermeende strafbare en escalerende vormen van discriminatie die voornamelijk toezien op vormen van uitlatingen en geweld. Het College voor de Rechten van de Mens toetst en oordeelt aan de hand van de gelijkebehandelingswetgeving of er sprake is discriminatie.