Door Hetty Vrede
Wie kent dat verhaal niet uit de schoolboeken van “Wij en de Wereld”. Of wie kent niet een verhaal met het effect van een komma. Wat een klein leesteken wel niet teweeg kan brengen. Het kan mensen hoopvol stemmen, op een dwaalspoor brengen of een drama veroorzaken.
Welnu, 19 december 2022 was er tijdens de excuses die toenmalig Premier Rutte uitsprak, in zijn grote betoog een hele kleine komma. Het stemde de Nazaten van tot slaafgemaakten uit diverse gebieden waar Nederland slavernij bedreef, voorzichtig hoopvol. Een komma doet geloven dat er meer zal volgen. Maar wat dan? Een half jaar erna op 1juli 2023 sprak Koning Willem Alexander, tijdens de herdenking van Keti Koti bij het monument in het Oosterpark in Amsterdam, zijn excuses uit voor de slavernij en vroeg om vergiffenis.
Hij zei in het Sranan tongo “ten kon draai” de tijden zijn veranderd. Inmiddels zijn vele politici en ook het koninklijk paar in Suriname geweest. Ook zijn stappen gezet richting erkenning en verzoening. Kleine stappen na de komma want er zijn wat gelden vrijgekomen om bewustwordingsprogramma’ s en projecten te realiseren. Gelden die niet eens zo eenvoudig te krijgen zijn voor de Nazaten.
Op 1 april aanstaande gaan er weer twee tijdsvakken open voor subsidie aanvragen. Maar nog voor dat deze subsidies open gaan worden de excuses en de komma door de mangel gehaald. Hoeveel waarde hebben de excuses en het vragen om vergiffenis nog nadat Nederland zich heeft onthouden van een positieve stem voor de resolutie bij de Verenigde Naties ingediend door Ghana op 25 maart 2026, de Internationale dag voor de herdenking van de slavenhandel en slavernij.
Een historische mijlpaal, die wijst op de diep verwoestende, ongestrafte misdadigheid van de Trans-Atlantische slavernij. Het werd bevestigd als de ergste misdaad tegen de menselijkheid ooit. Waar vooral Europese landen en de Verenigde Staten van America nog steeds van profiteren. Een voorsprong gecreëerd over de ruggen en lijken van de zwarte of Afrikaanse mens. We praten over onder anderen het ontvoeren van mensen, hen ontdoen van een eigen identiteit en cultuur, generaties lang houden als slaaf, seksueel en lichamelijk geweld toepassen en dan uiteindelijk compensatie ontvangen bij het afschaffen van dit systeem. Positief stemmen zou betekenen betalen van schadevergoeding en herstel in brede zin des woord.
Die komma had de Nazaten voorzichtig hoop gegeven op herstel van wat hen zo diep heeft ontworteld en achtergehouden. Bovendien vechten zij nog steeds tegen de gevolgen van de doorwerking van dat misdadig systeem. Hebben wij pijn? Ja! Mogen wij dat uitspreken? Nee! Men beweert dat wij juist door zaken aan te kaarten racisme over ons afroepen. Bij de verkiezingen van de laatste tijd wordt keer op keer op rechtse partijen met extreemrechtse ideeën gestemd. Partijen die het verleden ontkennen niet openstaan voor tekst en uitleg. Is dat wat de komma ons oplevert? Reacties uit de samenleving die snoeihard zijn naar mensen van wie de voorouders onrechtvaardig zijn behandeld.
Geen cent voor (dwang)arbeid hebben ontvangen, noch schadevergoeding voor alles wat kapot is gemaakt. Deze laatste actie van Nederland maakt ons verdrietig, we zijn tegen beter weten in zeer teleurgesteld en dat moeten we laten merken. Wij zijn en dat is bekend zeer “beleefde” mensen en laten nu ook zien dat het dagelijks leven doorgaat. Zo ziet men het graag. Schouderophalen en door. Maar dan komen wij niet verder dan die ene kleine komma met weinig effect.
Nederland heeft nog nooit uit puur positiviteit iets voor de nazaten gedaan. Het moet altijd overkomen alsof wij bedelen. Na de komma hoe klein ook, wordt er niet gebedeld maar stap voor stap, onvermoeibaar gewerkt, zo u wilt gevochten voor, gerechtigheid. Wij zijn in rouw maar nooit uit het veld geslagen.
De gemeenschap van nazaten van tot slaafgemaakten moeten zich laten horen. De weldenkende kant van Nederland moet zich laten horen. Er moet een punt komen achter de onverschilligheid van de Nederlandse overheid jegens mensen die nog wat te ontvangen hebben. Achterstallige uitbetaling en Reparatory Justice in vele vormen. The struggle na de komma!
