Op donderdag 5 maart 19.30 uur vindt bij de Vrije Universiteit de vierde editie van Suriname 50: Films & diepe taki plaats.
De documentaire Oema foe Sranan volgt vier vrouwen, Sonja Boekstaaf, Sylvie Fernant, Somai Harpal en Jetty Meursing, die door middel van persoonlijke verhalen de geschiedenis van (neo-)kolonialisme daar in Suriname, en racisme in Nederland, vertellen. Deze herontdekte documentaire van Cineclub Vrijheidsfilms in samenwerking met de Landelijke Organisatie van Surinamers in Nederland, LOSON is gemaakt in context van de destijds recente onafhankelijkheid van Suriname.
Oema foe Sranan wordt voorafgegaan door Strijd op 16mm, dat de verhalen over de toenmalige totstandkoming en vertoning van deze onderbelichte activistische film vastlegt. Het programma wordt ingeleid door activiste, journaliste en sociaal pedagoog Nadia Tilon, die bij de totstandkoming en de restauratie van Oema foe Sranan betrokken was.
Kaartjes voor de films kunnen worden besteld bij Rialto VU.
Diepe taki
Voordat de documentaire wordt vertoond is er een panelgesprek, een diepe taki over de vraag: Wat is de positie van de Surinaamse vrouw in de Nederlandse samenleving anno 2026 en wat kan er nog worden verbeterd.
Oud-redacteur van Ashanti en columniste van het Sarnámihuis Sitla Bonoo vertelt eerst over de geschiedenis van de Vrouwenkrant Ashanti (Onvrede) en haar plaats in de Surinaamse vrouwenbeweging in de jaren 80. Schrijfster en journalist Usha Marhé gaat vervolgens met een panel in gesprek over de strijd voor gelijke rechten van vrouwen. De panelleden zijn Eugenie Waterberg (onderzoeker, vrouwenondersteuner en docent bij de afdeling Sociale en Culturele Antropologie aan de VU) en Dewi Kasmo (theatermaakster en actrice).
Wat kan de huidige generatie vrouwen leren uit de strijd in de jaren 80. Hoe relevant zijn analyses over het maatschappelijk debat van toen voor nu? Wat is de gelaagdheid aan onderdrukking waar Surinaamse vrouwen mee geconfronteerd werden? Hoe kijkt de generatie van nu hier tegenaan? Hoe vult de huidige generatie hun actie voor een eerlijke en betere wereld in. Wat kunnen zij leren van de ervaringen van toen en wat kan de huidige meenemen aan ‘lessons learned’ voor de toekomst?
Deze avond van de Anton de Komleerstoel wordt gerealiseerd in samenwerking met projectgroep Oema foe Sranan, Cineclub Vrijheidsfilms, WO&MEN@VU in het kader van de Maand van de vrouwengeschiedenis en onze vaste partners Rialto filmtheater, Caribbean Creativity en Africadelic.
Waarom doet de Anton de Kom leerstoel dit? De leerstoel onderzoekt de koloniale geschiedenis en de slavernijgeschiedenis en de doorwerking op een interdisciplinaire manier. Anton de Kom was een veelzijdig schrijver, ook filmscriptschrijver.
En hij kende het belang van vertellen van historische verhalen vanuit het juiste perspectief: “Geen beter middel om het minderwaardigheidsgevoel bij een ras aan te kweken, dan dit geschiedenisonderwijs waarbij uitsluitend de zonen van een ander volk worden genoemd en geprezen.”
Op 25 november 2025 is Suriname 50 jaar onafhankelijk. Dit viert de Anton de Komleerstoel met filmavonden waarop klassieke films en documentaires worden vertoond en de beeldvorming wordt bediscussieerd. Stuart Hall analyseerde films door te onderzoeken welke rol cinema speelt in het vormgeven en representeren van culturele identiteit.
Hij benadrukte hoe films, als een vorm van “enunciative practice” (uiting of manier van articuleren), koloniale stereotypen kunnen uitdagen en diasporische identiteiten vorm kunnen geven. Belangrijk is dat Hall laat zien dat betekenissen die via culturele representaties zoals films uitgedrukt worden over de samenleving dynamisch zijn (niet vastliggen) en afhankelijk zijn van macht en perspectief. Welke verhalen worden verteld en door wie, en welke verhalen/thema’s worden verzwegen in de films of zijn onderbelicht, en welke rol speelt gender, etniciteit en klasse daarbij?
Programma:
19.30 uur Diepe taki, VU-hoofdgebouw, Boelelaan 1105 Amsterdam, zaal Aurora
21.00 uur Oema foe Sranan, Rialto VU, Boelelaan 1111, zaal Rialto 4
