In aanwezigheid van traditionele gezagdragers uit verschillende Marrongemeenschappen vierde de Matawai-gemeenschap op 5 september 2026 Matawai Day in Buurthuis De Poorten in Tilburg. Het werd een dag van herinnering én viering, met muziek, dans, eten en ontmoeting.

Richard Tweeling, hoofdkapitein binnen de Matawai-gemeenschap, was aanwezig, evenals als kapiteins en basia uit onder andere de Saramaccaanse, Oucaanse/Ndyuka, Paramaccaanse en Matawai-gemeenschappen, en gezagdragers uit Santigron. Namens de Saramaccaanse gemeenschap waren onder meer kapitein Mutu en kapitein Kensley aanwezig. “De Matawai stonden centraal, maar tegelijkertijd werd de verbondenheid tussen verschillende Marrongemeenschappen zichtbaar.”

De dag werd georganiseerd samen met de Matawai-gemeenschap, met Stichting Afitimatawai en Stichting Multicultureel Tilburg als betrokken organisaties. Stichting Afitimatawai staat onder voorzitterschap van Richard Tweeling. Stichting Multicultureel Tilburg, onder voorzitterschap van Patrick Tweeling, richt zich op het samenbrengen van mensen en gemeenschappen door cultuur en ontmoeting. De organisatie benadrukt dat zo’n dag niet door één of twee personen wordt gedragen. Vrijwilligers, cultuurdragers, artiesten, traditionele gezagdragers, ouderen en jongeren droegen allemaal op hun eigen manier bij.

De organisatie schat dat er gedurende de dag rond de 150 bezoekers waren. De viering gratis was toegankelijk, zonder kaartverkoop of verplichte registratie. Leden van de Matawai-gemeenschap kwamen vanuit verschillende plaatsen in Nederland naar Tilburg, en zelfs vanuit België. Ook mensen uit andere Marrongemeenschappen en bezoekers die nieuwsgierig waren naar de Matawai-cultuur waren welkom. “Het liet zien dat de verbondenheid binnen de Matawai-gemeenschap niet ophoudt bij één stad of bij de landsgrens.”

De geschiedenis van de Matawai is verbonden met die van de Marrons in Suriname: voorouders die zich aan slavernij wisten te onttrekken, weerstand boden en eigen gemeenschappen opbouwden.

Matawai Day gaat niet alleen over het verleden. “Het gaat juist ook over wat vandaag nog leeft: onze muziek, dans, kleding, verhalen, gebruiken en de kennis die van generatie op generatie wordt doorgegeven.” De organisatie wil de Matawai-cultuur daarom laten zien als levend cultureel erfgoed.

Het programma bestond uit een officiële opening, muzikale optredens, onder meer van Highclass en Ghabian Boys, en veel aandacht voor de Matawai-cultuur. Voor kinderen waren er spelletjes en een springkussen. Minstens zo belangrijk was het samenzijn: bijpraten, samen eten, luisteren naar muziek en dansen.

Een bijzonder moment was de traditionele Matawai-dans. De vrouwen in kwetie, de muziek, het ritme en de beweging brachten de cultuur tot leven, en bezoekers dansten mee. Een bezoeker vertelde na afloop dat juist de dans en de vrouwen in kwetie hem waren bijgebleven, en dat de bijeenkomst hem opnieuw liet beseffen hoeveel kracht er in de geschiedenis van het Matawai-volk besloten ligt. “Je kunt veel over een cultuur vertellen,” zegt de organisatie, “maar soms zegt zo’n moment meer dan een lange uitleg.”

Waar Marrondag betekenis heeft voor de bredere Marrongemeenschap, geeft Matawai Day daarbinnen specifiek ruimte aan de geschiedenis, identiteit en cultuur van de Matawai. Volgens de organisatie wordt die diversiteit in Nederland nog onvoldoende begrepen. “Soms wordt over ‘de Marrons’ gesproken alsof het om één gemeenschap gaat.” Terwijl er verschillende Marrongemeenschappen bestaan, ieder met een eigen geschiedenis, eigen tradities en eigen vormen van traditioneel gezag. “Trots zijn op je eigen identiteit en verbonden zijn met andere gemeenschappen kunnen heel goed samen gaan.”

Jongeren en kinderen hielpen deze keer niet mee met de organisatie, maar waren er om hun cultuur te beleven. Juist dat vindt de organisatie waardevol. “Cultuuroverdracht hoeft niet altijd te betekenen dat jongeren een taak krijgen of iets moeten organiseren. Het begint ook met erbij zijn, kijken, luisteren, meedoen en plezier hebben in je eigen cultuur.”

De organisatie ziet ook een rol voor gemeenten, onderwijs en media. Gemeenten kunnen culturele initiatieven ondersteunen en ruimte bieden voor ontmoeting. In het onderwijs kan meer aandacht komen voor de geschiedenis van Marrongemeenschappen, inclusief het verzet tegen slavernij en de gemeenschappen die daarna zijn opgebouwd. Over de media zegt de organisatie het waardevol te vinden dat AFRO Magazine hen benaderde, omdat de gemeenschap zo zelf haar verhaal kan vertellen. “Praat niet alleen óver gemeenschappen, maar vooral ook mét de mensen uit die gemeenschappen.”

Volgend jaar komt er opnieuw een Matawai Day. De organisatie wil behouden wat deze editie bijzonder maakte: cultuur, muziek, dans, ontmoeting, aandacht voor geschiedenis, ruimte voor kinderen en het gevoel van samen zijn. “Je hoeft zelf geen Matawai te zijn om welkom te zijn, kennis te maken, vragen te stellen, mee te genieten of mee te dansen.”