Door Kofi Dyompo
Op 5 mei heeft een brede en opvallend eensgezinde groep organisaties en personen zich gewend tot Hare Excellentie Drs. Jennifer Geerlings-Simons, President van de Republiek Suriname. Het gaat om Afro-Surinaamse en Inheemse organisaties en personen uit zowel Suriname als de diaspora in Nederland. Juist dit internationale karakter maakt deze oproep sterk: dit is geen losse stem, maar een gezamenlijke schriftelijke boodschap van organisaties en personen aan beide kanten van de oceaan.
De ondergetekenden spreken daarbij nadrukkelijk hun intentie uit om als constructieve bondgenoot van de Surinaamse staat op te treden, vanuit een gedeelde en eensgezinde overtuiging dat de soevereiniteit, zelfbeschikking en autonomie van Suriname leidend moeten zijn in het gehele herstelproces.
De reden voor het wenden tot de president is helder. Er zijn grote zorgen over hoe het Nederlandse ‘bewustwordingsfonds’ wordt opgezet en wie daar uiteindelijk over beslist.
Het gaat om een fonds van 66 miljoen euro, bestemd voor initiatieven in Europees Nederland, de Caribische delen van het Koninkrijk en Suriname, in het kader van erkenning, bewustwording en herstel na de slavernij. Het fonds is verdeeld in twee delen: 33 miljoen euro voor overheidsbeleid, waaronder onderzoek, onderwijs, musea en cultureel erfgoed, en 33 miljoen euro voor maatschappelijke en burgerinitiatieven.
Dat geld is mede bedoeld voor gemeenschappen in Suriname. Maar wat we nu zien, is dat de regie dreigt te liggen buiten Suriname.
De alliantie is unaniem van oordeel dat deze gang van zaken niet in lijn ligt met de uitgangspunten van een rechtvaardig herstelproces. De plannen die nu op tafel liggen, wijzen op een systeem waarbij Nederland bepaalt hoe het geld wordt verdeeld. Er wordt gesproken over Nederlandse structuren die projecten selecteren, over besluitvorming die waarschijnlijk niet in Suriname plaatsvindt, en over onduidelijkheid rond toezicht en controle.
Voor een proces dat juist gaat over herstel en rechtvaardigheid, is dat een verkeerde start.
Herstel moet eerlijk zijn. En eerlijk betekent: samen beslissen, op basis van gelijkwaardigheid.
De alliantie is daar duidelijk over. Suriname is een soeverein land. Afro-Surinaamse en Inheemse gemeenschappen zijn geen toeschouwers, maar de mensen om wie dit draait. Zij moeten echte zeggenschap krijgen over hoe het geld wordt gebruikt.
Daarom ligt er een helder voorstel: richt een onafhankelijk en transparant ontwikkelingsfonds op in Suriname zelf. Een fonds dat is gebaseerd op zelfbeschikking, autonomie en de soevereine zeggenschap van Suriname over het eigen herstelproces.
Dit is geen extreme eis. Dit is wat nodig is om dit proces geloofwaardig te maken.
De inhoud en strekking van deze boodschap worden bovendien ondersteund door het Nationale Reparatie Platform, dat als erkend platform binnen het nationale reparatie dossier, de zorgen en uitgangspunten van de betrokken gemeenschappen onderschrijft. Daarmee krijgt deze boodschap niet alleen maatschappelijke, maar ook institutionele verankering binnen Suriname.
Dat deze oproep komt van organisaties uit zowel Suriname als Nederland, maakt de situatie extra dringend. Het laat zien dat dit onderwerp leeft, dat mensen meekijken, en dat er brede steun is voor een eerlijke aanpak.
De wereld is ook in beweging. De VN heeft slavernij erkend als een misdaad tegen de menselijkheid. Dat betekent dat mooie woorden nu gevolgd moeten worden door eerlijke daden.
De brief van 5 mei is daarom een duidelijk signaal. Het is een oproep aan de Surinaamse regering om op te komen voor de eigen verantwoordelijkheid en voor de rechten van haar mensen. En het is ook een boodschap aan Nederland: als herstel serieus is, dan hoort daar eerlijk delen van macht bij.
Voor politici en beleidsmakers is dit een belangrijk moment. De keuzes die nu worden gemaakt, bepalen of dit proces vertrouwen opbouwt, of juist niet.
De boodschap van de alliantie is helder en krachtig:
Zonder Surinaamse regie, geen echt herstel.
En die boodschap klinkt steeds luider, in Suriname én in Nederland.
