Tijd voor een Vierde VN Wereld Anti Racisme Conferentie?

De vele reacties - al dan niet via media opiniepanels - naar aanleiding van de (wereldwijde) anti racisme protestdemonstraties in Nederland laten duidelijk zien dat de Politieke en Bestuurlijke ambtsdragers de kracht van de Multiraciale samenleving hadden onderschat. Dat de multiculturele samenleving wel bestaat komt steeds meer tot uiting. De jarenlange houding van ontkenning van het ‘Verleden’ als vertrekpunt voor Effectief beleid op het gebied van bestrijding Afrofobie is meer dan ooit inzichtelijk geworden. Het Landelijk Platform Slavernijverleden (LPS), Tiye International, Sophiedela, het Netwerk African and African Descent People krijgen steeds meer gelijk.

De weerstand om een Nationaal Actieplan (NAP) bestrijding Afrofobie tot stand te brengen is begonnen bij voormalig minister (Integratiebeleid) Rita Verdonk (VVD). In 2005 heeft ze geweigerd om een NAP tot stand te brengen met als leidraad de actie georiënteerde Durban Verklaring en het Programma van Actie (DDPA). In haar kielzog voormalige ministers van Buitenlandse Zaken: Rosenthal (VVD) en Verhagen (CDA). Minister Verhagen heeft in 2009 anti propaganda gevoerd om de Durban Review Conferentie in 2008/2009 tegen te houden. Zijn pleidooi binnen de Europese Unie was erop gericht om de DDPA af te wijzen, gelukkig zonder succes. De houding van Nederland is nooit begrepen. De meeste EU landen waren het erover eens dat de Durban Review Conferentie doorgang moest vinden en dat de DDPA ook herbevestigd moest worden in het Review Outcome Document. De links zijn bedoeld ter vermeerdering van kennis en inzicht. 

Het LPS is blij dat steeds meer Landelijke Politici tot kennis en inzicht komen onder andere op het gebied van ‘Excuses’ in verband met het Nederlands slavernijverleden. Het Reparatory Justice Burgerinitiatief onder leiding van het LPS, krijgt steeds meer aandacht. Ook op Europees niveau. Een brief aan minister President Rutte in 2012 over Excuses en Reparations is nog niet beantwoord. Hij was en is er kennelijk nog niet klaar voor.

We overdrijven niet als we zeggen dat minister Arie Slob van Onderwijs (CU) alle kansen heeft gehad om op het gebied van onderwijs te laten zien dat hij een beleid voorstaat dat tegemoetkomt aan de wensen van een multiraciale samenleving. De handreiking die het LPS aan hem heeft gedaan heeft hij helaas nog niet met beide handen aangegrepen.

Ook niet zijn Partijgenoot in de Tweede Kamer der Staten-Generaal Gertjan Segers. Deze zijn bij uitstek de autoriteiten die naar buiten zouden moeten komen met een standpunt over ‘zwarte piet’. Maar we hebben hoop. Na 8 rappelbrieven· aan het adres van Jesse Klaver, Leider van GroenLinks, bespeuren we zijn nieuwe houding ten aanzien van ‘Excuses’. De PvdD heeft met de breed gedragen motie van Professor Mr. Nicolai (Eerste Kamer der Staten-Generaal) over dit onderwerp, zich van de beste kant getoond. We hopen dat de andere Partijen in de Tweede Kamer der Staten-Generaal ook volgen met een statement. We weten het al van DENK, de SP.   

En nu to the next point. 

Op 9 juni jl. ontving het LPS een brief met onder andere de volgende strekking:

“…..Er zijn bepaalde aanstootgevende slavernij gevels/schilderijen in Amsterdam zoals: Tromp met slaaf, Adres: Oudezijds Voorburgwal 136, Amsterdam; -Anna Petronella met een kinderslaaf aan De ketting; Anna Petronella van den Burch met onbekende jongen, die een slavenband draagt; Constantijn Netcher, 1701; Frans Hals Museum osI-269….

Misschien dat op dit moment, er meer begrip voor komt dat deze slavernij sporen niet als pronkstukken gezien kunnen worden maar voor wat ze werkelijk zijn en verwijderd kunnen worden. Is het een idee om dit aan te kaarten, of is dit al een agendapunt? Kunt u ons laten weten wat de visie is van het LPS….”.

Soortgelijke vragen zijn al vaker gesteld aan het LPS. Reden te meer om met een visie statement te komen.

Het staat buitenkijf dat de wreedaardige moord op George Floyd wegens politiegeweld, de kwelgeest racisme meer dan ooit aan het licht heeft gebracht. De wereldwijde (groeiende) protesten liegen er niet om. Ze zijn het bewijs dat de wereldgemeenschap er genoeg van heeft. Genoeg van de gesel dat racisme vertegenwoordigd.


Tijd voor een Vierde VN Wereld Anti Racisme Conferentie? 


Enkele noties vooraf.

Notie 1

Dit schrijft Ban Ki Moon, de voormalige secretaris-generaal van de VN, in 2014 in het voorwoord van de publicatie over het Internationaal VN Decennium voor mensen van Afrikaanse afkomst: 

‘[…] People of African descent are among the poorest and most marginalized communities around the world. They have high rates of mortality and maternal deaths, and limited access to quality education, health services, housing and social security.

They may experience discrimination in their access to justice, and they face alarmingly high rates of police violence and racial profiling. We all need to do more to ensure fairness in justice and law enforcement systems and to promote and uphold the human rights of people of African descent everywhere.

The entire United Nations system is participating in the Decade’s activities, from human rights bodies to specialized agencies, funds and programmes. I encourage everyone to develop and implement creative initiatives that will make a concrete difference to people’s lives.

I count on all Member States to remain engaged and committed to the Decade at the local, national, regional and international levels. This Decade is an opportunity for focused and concerted action. My hope is that a decade from now, the human rights situation of people of African descent worldwide will be vastly improved […].”

Het VN Decennium bestrijkt drie perspectieven te weten: Erkenning, Rechtvaardigheid en Ontwikkeling. Binnen de context van de eerste twee pijlers lijkt het het LPS logisch dat ook op het gebied van het Rijks

Monumentenbeleid reflectie plaatsvindt en dat aangestuurd wordt tot een beleid ten aanzien van gedenktekens, waarvan is komen vast te staan dat ze misdaden tegen de menselijkheid vertegenwoordigen. Mensen krijgen dan de gelegenheid om mee te denken, mee te praten en mee te besluiten. De Raad voor Cultuur dient in deze gevraagd te worden om een advies uit te brengen. Een nieuwe ‘Beeldenstorm’ moeten we echt voorkomen.

Het LPS is van mening dat, Politieke bestuurders, Academische instellingen, Mensenrechtenorganisaties hier het primaat hebben om aansturing te geven aan processen die het Nationale bewustwordingsproces en het historisch besef bevorderen. Dit met inspraak van het maatschappelijk middenveld en civil society kaders. Zodat er geen discussie meer bestaat over ‘Piet Hein en zijn op de Spaanse vloot veroverde zilvervloot’ bijvoorbeeld. Dat men weet waar de schoen knelt/wringt voor de nazaten wier voorouders slachtoffer zijn geweest van de WIC en VOC ‘mentaliteit’. 

Het is duidelijk dat kijken vanuit de Nederlandse bril naar Piet Hein hemelsbreed verschilt van de kijk door de bril van Internationale historici en wetenschappers op het gebied van de Nederlandse verrichtingen op zee. Het kan geen geheim meer zijn dat Nederland in de wereld van Afrikaanse geschiedkundigen bekend staat als de ‘superpower’ op zee, die schepen ‘aanviel’ met als doel om ze te beroven van (al dan niet) gestolen waar. Bijvoorbeeld uit Afrika. In dit verband zou het goed zijn om Dr. Leo Balai te raadplegen over de vele misdaden tegen de mensheid die zich onder de Nederlandse vlag op zee heeft voltrokken. Uiteindelijk gaat het om de aansturing van een Rijks Monumentenbeleid dat recht doet aan de principes van een Multiraciale samenleving met de menselijke waardigheid voor ogen.

Misschien komen we dan uit op een museum van ‘Stoute Helden’. Het LPS ondersteunt de oproep van minister President Rutte tot bezinning en verdieping.

Notie 2

Merlin Stone omschrijft racisme als, een proces dat is ingewijd in een economisch systeem, gemotiveerd door hebzucht waarna rationeel verklaard in culturele termen. Als voorbeeld van cultureel racisme worden situaties genoemd waarbij sprake is van geoorloofde diefstal van eigendommen, zoals land en bodemschatten. Dit geldt ook voor arbeid door middel van dwang of anderszins.

Cultureel racisme is ingegeven door het beeld dat men over de ander heeft. Het toe-eigenen van land in Afrika en de Amerika’s is bijvoorbeeld gerechtvaardigd omdat, in de perceptie van de Europese slavenhandelaren en de zogenoemde veroveraars, de bewoners aangeboren immoreel, slecht, bloeddorstig, gemeen, crimineel, en seksueel pervers waren. Het waren wilden, heidenen, duivels, demonen, kannibalen, koppensnellers, et cetera.

Deze gedachtegang was puur gericht op het dehumaniseren van de zwarte Afrikaanse mens om zo het landjepikgedrag te rechtvaardigen en te legitimeren. Om die reden pleit het LPS om Excuses te beschouwen in de context van ‘Reparatory Justice’.

Wat gaan we bijvoorbeeld doen met de gestolen schatten? Bieden de gevels op de gebouwen in het Amsterdamse, Rotterdamse, Delft, Breda, Middelburg, noem maar op, niet voldoende bewijs om over te gaan tot Reparatory & Restorative Justice? Laten we ook putten uit de krachtige woorden van minister President Rutte want het heroverwegen van het Rijks Monumentenbeleid zal ongetwijfeld veel meer aan het licht brengen.

Notie 3

Cress Welsing, een andere vooraanstaande Afrikaans-Amerikaanse expert op het gebied van White studies, beschrijft het concept racisme als een lokaal en/of wereldsysteem van macht. Het voldoet aan een bepaalde structuur en wordt in stand gehouden door personen die zichzelf als wit classificeren, hetzij bewust of onbewust. Dit systeem bestaat uit patronen van perceptie, logica, symbolen vormen, gedachten, uitspraken, acties en emotionele responsen, en treedt gelijktijdig op in alle gebieden waar mensen actief zijn economie, educatie, amusement, arbeid, rechtspraak, politiek, religie, seks en oorlog. De ultieme opzet van het systeem is om witte genetische vernietiging op aarde te voorkomen, schrijft zij.

Dat het merendeel van de Nederlandse samenleving in opstand is gekomen tegen personen die strijden tegen het racistisch fenomeen ‘zwarte piet’ bijvoorbeeld, wordt (ook door internationale Pan Afrikanisten) geïnterpreteerd als een manier om de vernietiging van ‘zwarte piet’ te voorkomen en de n-waandenkbeelden in stand te houden. 

Notie 4

Marimba Ani spreekt van morele inferioriteit van de culturele ander. Institutioneel racisme komt dan voort uit de ideologie van racisme die ten doel had om Afrikaanse mensen tegen elkaar uit te spelen –verdeel- en heersstrategie – hen hun waardigheid af te nemen door hen tot slaaf te maken, waardoor hun nazaten de geconditioneerde trauma's met zich meedragen en slaaf zijn geworden van de Europese consumptie- en oorlogvoeringmaatschappij.

Notie 5

Chinweizu, een vooraanstaande professor, omschrijft racisme als een systeem van overheersing van het ene mensenras door een ander mensenras en van geïnstitutionaliseerde waandenkbeelden van het ene mensenras over het andere mensenras. Die waandenkbeelden komen vooral tot uitdrukking in raciale profielen, in taal, in symbolen, in tradities en in de normen en waarden die men toekent aan het andere mensenras. Mensen worden dan gerangschikt op kleur bijvoorbeeld ‘zwart’ of ‘blank’ waarbij ‘zwart’ onder aan de hiërarchie wordt geplaatst en ‘wit’, is blank, aan de top. De kleur van de persoon is dan bepalend voor de rol die hij/zij mag vervullen en/of de positie die hij/zij kan verwerven. Bepalend zijn ook de straffen en de beloningen. Ook de uiterlijke kenmerken kunnen een rol spelen bij colorarchie. Te denken valt aan de indeling die we ook in Suriname kennen, te weten: mulat, creool, dogla, buru, marron, bonkoro.

Leggen we de Nederlandse cultuurhistorische sinterklaastraditie bijvoorbeeld langs de lat van het conceptuele kader van deze omschrijving dan staat vast dat het fenomeen ‘zwarte piet’ racisme vertegenwoordigt, voortvloeiend uit een waandenkbeeld van de ontwerper over de zwarte Afrikaanse mens. Het fenomeen ‘zwarte piet’ voldoet aan alle kenmerken van de omschrijving: de ondergeschikte rol, dom (moet het waandenkbeeld over het lage IQ legitimeren); pikzwarte kleur dan wel roetvegen, clownesk, spreekt slecht Nederlands; gek, een naargeestig persoon, duivel, een zot. De typische kenmerken van de ‘neger’, zoals omschreven in verschillende woordenboeken. De figuur is bovendien ontworpen in de verwerpelijke trans-Atlantische slavernijperiode. De context is altijd negatief. Een duik in de verschillende woordenboeken laat zien dat ‘zwarte piet’ in alle omstandigheden een negatieve lading dekt.

Een ander kenmerk volgens Chinweizu is de raciale structuur van sociaaleconomische overheersing en uitbuiting. Praktijken van geweld, verovering en onderdrukking met inbegrip van foltering, genocide en terreur zijn geoorloofd. Het staat buiten kijf dat het verwerpelijke trans-Atlantische slavernijsysteem, de slavenhandel, het kolonialisme en de apartheid aan al deze kenmerken voldeden. Voorbeelden genoeg uit de literatuur en documentaires, maar ook uit de verslagen van de rechtspraak ten tijde van de verwerpelijke Nederlandse slavernij- en koloniale periode.

Laten we met z’n allen dan ook goed nadenken en dit momentum van strijd tegen Afrofobie aangrijpen om aan te sturen tot vermeerdering van kennis en inzicht. Niet zelf beelden omver werpen en/of bekladen maar aansturen tot historisch besef en nationale bewustwording. Aansturen tot een Nationaal Multiraciaal Monumentenbeleid. Wanneer dat gebeurt dan zal dat ongetwijfeld leiden tot nieuwe inzichten. Ten aanzien van gedenktekens, ook in de verschillende Nederlandse steden. Een gevolg zou ook kunnen zijn dat het Mahatma Gandhi gedenkteken wordt verwijderd of dat er een opschrift komt waarbij het duidelijk wordt wat zijn rol is geweest op het gebied van het apartheidssysteem.

Mahatma Gandhi wordt in Zuid Afrika beschouwd als één van de grondleggers van de verfijning van het apartheidssysteem. In Republiek Suriname heeft nog niemand geroepen dat het Gandhi gedenkteken bij het Kodijo, Mentor en Present Plein moet worden verwijderd. Ook in Nederland is dat niet gebeurd.

De acties van het LPS op het gebied van de Gouden Koets zullen ongetwijfeld ook begrepen worden.

Misschien komen we ook tot het besef waarom velen geen gevoel hebben bij teksten van het Nederlands Volkslied. Voor de Surinaamse Afrikaanse, Inheemse en Caribische Diaspora gemeenschappen in Nederland kan immers de Koning van Spanje nooit doorgaan voor een autoriteit die altijd is geëerd. Vooral niet als we de daden van de Italiaanse Columbus namens de Koning van Spanje bestuderen op de genocide praktijken voortvloeiende uit de verwerpelijke landjepik veroveringen.

Grijp uw kans en maak beleid 


Lees hier 

Lees hier

Lees hier

Lees hier

Lees hier

Luister hier

Ani, M. (1994) Yurugu: an African-centered critique of European Cultural Thought and behavior.

Chinweizu, I (2006), Racism – a residual legacy of Slavery? In the December 2006, London-based magazine, Index-on-Censorship.

In Republiek Suriname wordt er in statistieken nog steeds een onderscheid gemaakt tussen creolen en marrons (=wegelopen ezels), en/of Afrikaanse Surinamers enerzijds en marrons anderzijds. Op dit gebied is er nog geen eenduidigheid en heeft er nog geen herdefiniëring op het gebied van het ‘etniciteitsprofiel’ plaatsgevonden.

(31 mei 2017)