Op initiatief van Zwart Manifest vond op op zondag 28 juni 2026 een gesprek plaats tussen minister-president Rob Jetten en circa veertig vertegenwoordigers en professionals uit de Zwarte gemeenschap, afkomstig uit verschillende maatschappelijke organisaties, beroepsgroepen en generaties.
Aanleiding was de brandbrief waarin Zwart Manifest – in samenspraak met Het Landelijk Platform Slavernijverleden (LPS), de Coalitie voor een waardige 1 juli herdenking, Comité 30 juni-1 juli Amsterdam en Comité 30 juni-1 juli Flevoland – het kabinet opriep werk te maken van een nationale Route Naar Herstel.
Het gesprek stond in het teken van één centrale boodschap: de excuses voor het slavernijverleden waren een belangrijk historisch moment, maar herstel vraagt om een volgende stap. Niet in de vorm van losse initiatieven, maar via een gecoördineerde, gestructureerde, samenhangende en integrale nationale aanpak, waarin overheid en samenleving gezamenlijk optrekken.
Tijdens het gesprek werd benadrukt dat er de afgelopen jaren veel kennis, ervaring en voorstellen zijn ontwikkeld door nazaten, maatschappelijke organisaties, wetenschappers en bestuurders. Organisaties als NARECO NL, LPS, NiNsee, de NCDR en vele andere betrokkenen hebben ieder vanuit hun eigen rol een belangrijke bijdrage geleverd aan het denken over heling, herstel en rechtvaardigheid.
Een nationale Route Naar Herstel begint dan ook niet op een nulount. De uitdaging is om deze bestaande kennis, aanbevelingen en initiatieven samen te brengen in een gecoördineerd, gestructureerd en samenhangend nationaal traject dat duurzaam is verankerd.
De gemeente Amsterdam heeft de Route Naar Herstel inmiddels opgenomen in het coalitieakkoord. De aanwezigen roepen het kabinet op om deze ambitie ook nationaal te omarmen en samen met de gemeenschap te werken aan een toekomstbestendige aanpak waarin overheid, maatschappelijke organisaties en nazaten als gelijkwaardige partners optrekken.
Vervolg en verbreding van het herstelproces
Zwart Manifest waardeert dat minister-president Jetten publiekelijk heeft uitgesproken dat het gesprek een vervolg krijgt. In zijn reactie noemde hij het initiatief van de brandbrief expliciet.
“Het blijft niet bij het gesprek van vandaag. De komende tijd gaan we samen aan de slag.”
De deelnemers hebben de minister-president gevraagd om het gesprek niet te beperken tot een eenmalige bijeenkomst, maar om samen te werken aan nationaal beleid dat heling en herstel bevordert, in samenspraak met Zwarte professionals. Tijdens het gesprek bevestigde minister-president Jetten zijn bereidheid om dit vervolg vorm te geven. Het symbolische moment waarop hij de hand schudde van Jerry Afriyie, één van de vertegenwoordigers van Zwart Manifest, onderstreepte de gezamenlijke intentie om het gesprek voort te zetten.
Daarnaast is tijdens het gesprek nadrukkelijk ruimte gecreëerd voor de positie, ervaringen en specifieke behoeften van inheemse en marrongemeenschappen binnen het bredere traject van herstelrechtvaardigheid. Deze perspectieven zijn tot op heden onvoldoende zichtbaar geweest in het maatschappelijke en politieke gesprek over het slavernijverleden en de doorwerking daarvan. Minister-president Jetten heeft toegezegd om een afzonderlijk gesprek te faciliteren met vertegenwoordigers van deze gemeenschappen, zodat ook vanuit hun eigen geschiedenis, kennis en ervaringen kan worden bijgedragen aan de ontwikkeling van een nationale Route Naar Herstel. Deze afspraak is gemaakt met Hoofd Kabiten Ma Magda Boodoe namens de marrongemeenschap en Sherlien Sanches van het Inheems Kenniscentrum Internationaal.
Een komma vraag om een vervolg
De aanwezigen benadrukken dat erkenning en symboliek – zoals excuses en herdenkingen – van grote betekenis zijn, maar pas werkelijk tot herstel leiden wanneer deze worden gevolgd door structureel en duurzaam beleid.
Een nationale Route Naar Herstel moet daarom ruimte bieden voor de doorwerking van het slavernijverleden, de aanpak van anti-Zwart racisme, gelijkwaardigheid binnen het gehele Koninkrijk, de relatie met Suriname en de positie en rechten van inheemse en marrongemeenschappen.
“De excuses waren een komma, geen punt. Maar een komma vraagt om een vervolg. Wij vragen de premier vandaag om samen met ons, in gezamenlijkheid en met concrete afspraken, werk te maken van een nationale Route Naar Herstel.”
Over Zwart Manifest
Zwart Manifest is een initiatief vanuit de Zwarte gemeenschap dat zich inzet voor de erkenning en het structureel aanpakken van de doorwerking van het slavernij- en koloniale verleden, en voor het tegengaan van anti-Zwart en institutioneel racisme in Nederland en het Koninkrijk.
