{"id":140900,"date":"2026-11-18T09:25:12","date_gmt":"2026-11-18T09:25:12","guid":{"rendered":"https:\/\/afromagazine.nl\/?p=140900"},"modified":"2026-11-18T09:25:15","modified_gmt":"2026-11-18T09:25:15","slug":"de-vredestraktaten-vrijheid-onder-voorwaarden","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/de-vredestraktaten-vrijheid-onder-voorwaarden\/","title":{"rendered":"De vredestraktaten: vrijheid onder voorwaarden"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>AFLEVERING 4 VAN 10<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Met die achtergrond komt Mosis bij de kern van zijn betoog: de vredestraktaten zelf. In 1760, 1762 en 1767 sloot het koloniale bestuur vrede met de Okanisi, de Saamaka en de Matawai. Mosis bespreekt de negen artikelen van het traktaat van 10 oktober 1760 een voor een, ook het omstreden artikel over het uitleveren van ontsnapte Afrikanen. Hij laat zien dat de Marronleiders aan de onderhandelingstafel allerminst machteloos waren.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Door Andr\u00e9 Mosis<\/em><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Met die achtergrond komt Mosis bij de kern van zijn betoog: de vredestraktaten zelf. In 1760, 1762 en 1767 sloot het koloniale bestuur vrede met de Okanisi, de Saamaka en de Matawai. Mosis bespreekt de negen artikelen van het traktaat van 10 oktober 1760 een voor een, ook het omstreden artikel over het uitleveren van ontsnapte Afrikanen. Hij laat zien dat de Marronleiders aan de onderhandelingstafel allerminst machteloos waren.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">De vredestraktaten<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">In de achttiende eeuw werd het koloniale bestuur in Suriname geconfronteerd met het voortbestaan en de groei van Marrongemeenschappen. De militaire campagnes tegen hen brachten geen duurzame oplossing. De koloniale overheid moest uiteindelijk erkennen dat onderhandelingen noodzakelijk waren.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Op 10 oktober 1760 sloot de koloniale overheid een vredestraktaat met de Okanisi, ook bekend als de Ndyuka. Op 19 september 1762 volgde een vredestraktaat met de Saamaka. In 1767 werd een vredestraktaat getroffen met de Matawai.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Deze vredestraktaten waren belangrijke historische momenten. Ze kwamen tot stand na langdurig verzet en waren het resultaat van onderhandelingen tussen partijen met verschillende belangen en machtsposities.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Voor de Marrons betekenden de vredestraktaten de erkenning van een vrijheid die zij in de praktijk al met grote offers hadden bevochten. Zij hadden zich niet neergelegd bij hun onderwerping, maar waren erin geslaagd gemeenschappen op te bouwen die de koloniale overheid niet eenvoudig kon vernietigen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Voor de koloniale overheid lagen de belangen anders. Zij wilde de voortdurende strijd in het binnenland be\u00ebindigen, de veiligheid van de plantagekolonie vergroten en meer controle krijgen over de verhoudingen tussen de Marrons en de overige onderdrukte bevolking op de plantages. Daarom moeten de vredestraktaten in hun volledige historische context worden gelezen. Ze waren enerzijds erkenningen van vrijheid en anderzijds overeenkomsten waarin de koloniale overheid verplichtingen oplegde die haar eigen belangen dienden.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">De vredestraktaten waren dus geen eenvoudige verklaringen van gelijkheid. Ze weerspiegelden de uitkomst van een politieke en militaire strijd, waarin beide partijen afspraken maakten vanuit verschillende doelstellingen en verschillende belangen.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Het vredestraktaat van 10 oktober 1760: vrijheid onder voorwaarden<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Het vredestraktaat met de Okanisi vormt een bijzonder belangrijk onderdeel van de Surinaamse geschiedenis. Het markeert een moment waarop de koloniale overheid afspraken maakte met een Marrongemeenschap die zij niet blijvend aan haar gezag had kunnen onderwerpen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Volgens de historische overlevering en de tekst van het vredestraktaat werden aanvankelijk veertien artikelen voorgesteld door de koloniale overheid. Tijdens de onderhandelingen zouden de Marronleiders vijf artikelen hebben geschrapt die zij onaanvaardbaar vonden. Het uiteindelijke vredestraktaat telde negen artikelen. De koloniale overheid stelde voor om het vredestraktaat officieel te bekrachtigen met de handtekeningen van beide partijen. De Marronleiders namen daar echter geen genoegen mee. Zij eisten dat het verdrag ook volgens hun eigen traditionele gebruiken zou worden bekrachtigd, door middel van een zogenoemde sweli. Dit ritueel hield in dat beide ondertekenaars zich in de vingers lieten snijden, waarna hun bloed werd vermengd met kruiden en zij dit mengsel gezamenlijk opdronken. Deze handeling had een diepe spirituele betekenis en diende als bevestiging van de wederzijdse verbintenis en de plechtige bekrachtiging van de vrede.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dit gegeven verdient aandacht. Het laat zien dat de Marronleiders niet uitsluitend als ondergeschikte partijen aan tafel zaten. Zij hadden eigen belangen, maakten afwegingen en waren bereid bepalingen te weigeren die zij niet accepteerden.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">De negen artikelen regelden uiteenlopende zaken, waaronder vrijheid, vestiging, handel, de verhouding tot het koloniale bestuur, de opvolging van de hoogste leider en verplichtingen tegenover elkaar.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Artikel 1: Vrijheid en menselijke waardigheid<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Het eerste artikel wordt vaak samengevat als de afspraak dat het verleden werd vergeven en vergeten en dat de Okanisi voortaan vrije mensen zouden zijn.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">De betekenis hiervan moet worden begrepen tegen de achtergrond van de plantocratie waarin Afrikanen tot eigendom werden gemaakt en hun menselijke waardigheid structureel werd ontkend.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">De erkenning van vrijheid was daarom van fundamenteel belang. De Marrons hadden door hun verzet een positie afgedwongen waarin de koloniale overheid met hen afspraken moest maken over hen menswaardig bestaan.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Tegelijkertijd moeten we voorzichtig zijn met de gedachte dat de koloniale overheid hiermee voor het eerst erkende dat Marrons mensen waren. Hun menselijkheid bestond onafhankelijk van koloniale erkenning. Wat het vredestraktaat veranderde, was vooral de politieke en juridische verhouding tussen de koloniale overheid en de Okanisi.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Dat onderscheid is belangrijk. De menselijke waardigheid van een volk wordt niet geschapen door een vredestraktaat. Een vredestraktaat kan die waardigheid erkennen, respecteren of juist schenden.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">Artikel 2: Vestiging, bewegingsvrijheid en territorium<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Het tweede artikel regelde onder meer de mogelijkheid voor de Okanisi om zich in het binnenland te vestigen, onder voorwaarden die verband hielden met de koloniale overheid en de afstand tot de plantagegebieden. Ook werden afspraken gemaakt over handel.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">De vrijheid die het vredestraktaat bood, was dus niet zonder beperkingen. De koloniale overheid bleef proberen haar invloed op de Marrongemeenschappen te behouden.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Toch konden de Marrons binnen de ruimte die zij hadden bevochten hun eigen gemeenschappen verder ontwikkelen. Zij bouwden voort op hun Afrikaanse culturele erfenis en op de kennis, ervaringen en tradities die tijdens hun strijd om vrijheid waren ontstaan.<\/p>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">De overige artikelen: vrijheid en verplichtingen<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ook de overige bepalingen laten zien dat het vredestraktaat verschillende belangen met elkaar verbond.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Artikel 3 verplichtte de Okanisi om bepaalde ontsnapte Afrikanen aan de koloniale overheid uit te leveren. Daartegenover stond een aantrekkelijke beloning, die volgens de aangehaalde tekst van het vredestraktaat kon oplopen tot een bedrag tussen de tien en vijftig gulden.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Artikel 4 voorzag in ondersteuning van de koloniale overheid bij het opsporen van ontsnapte tot slaaf gemaakte personen en bij het tegengaan van opstanden op plantages, wanneer daarom werd verzocht. Tegelijkertijd werden afspraken gemaakt over de omgang met inheemse groepen die als bevriend met het koloniale bestuur werden beschouwd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Artikel 5 regelde de verplichting om bij een buitenlandse aanval, na een verzoek daartoe, steun te verlenen aan de koloniale overheid en zich onder het bevel van de gouverneur of een andere aangewezen bevelhebber te stellen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Artikel 6 betrof de opvolging van de Gaanman, de hoogste traditionele leider. De koloniale overheid moest over een opvolger worden ge\u00efnformeerd en behield een rol bij diens formele erkenning. Ook werden voorwaarden vastgelegd waaronder een kleine delegatie naar de stad mocht reizen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Artikel 7 regelde de handel met het plantagegebied. Daarbij golden beperkingen voor de omvang van groepen die zich daarvoor naar het koloniale gebied mochten begeven en moesten zij zich vooraf bij de gouverneur melden.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Artikel 8 behandelde de omgang met problemen of geschillen waarbij witte kolonisten betrokken waren.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Artikel 9 had betrekking op de uitlevering van enkele gijzelaars als waarborg voor de naleving van de vrede.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Deze bepalingen tonen aan dat het vredestraktaat niet uitsluitend over vrijheid ging. Het bevatte ook verplichtingen die de koloniale machthebbers moesten helpen hun gezag en belangen te beschermen. Andersom hadden de Marrons opge\u00ebist dat hun belangen werden behartigd en dat de koloniale overheid hun tegemoet moest komen door hen de benodigde spullen te leveren en hun bestuurssysteem te erkennen en de bestuurders te honoreren.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Voor de Okanisi betekende het vredestraktaat erkenning van hun vrijheid en ruimte om hun eigen gemeenschappen voort te zetten. Voor de koloniale overheid betekende het een poging om de strijd in het binnenland te be\u00ebindigen, de bewegingsvrijheid van de Marrons te reguleren en de samenwerking met hen in haar eigen voordeel te organiseren.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Een volwassen historische beoordeling vereist dat we beide kanten van deze overeenkomst onder ogen zien, zonder de fundamentele ongelijkheid van de plantocratie uit het oog te verliezen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Een ander punt dat meer aandacht verdient, is dat in de vredestraktaten met de Okanisi, Saamaka en Matawai er meerdere artikelen zijn opgenomen. In discussies over de vredestraktaten wordt de aandacht vaak vrijwel uitsluitend gericht op het artikel waarin afspraken werden gemaakt over het uitleveren van ontsnapte Afrikanen die zich bij hen hadden aangesloten. De overige bepalingen en de bredere historische omstandigheden blijven daarbij geregeld onderbelicht.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Daarnaast is het belangrijk om op te merken dat de afspraak over het teruggeven van ontsnapte Afrikanen in de praktijk herhaaldelijk niet werd nagekomen. Volgens historische overleveringen gebeurde dit niet alleen bij de Okanisi, maar ook bij de Saamaka en de Matawai. Dit roept belangrijke vragen op over de naleving van de gemaakte verdragsafspraken, de manier waarop deze afspraken in de praktijk werden uitgevoerd en de wijze waarop de verschillende Marrongemeenschappen hun vrijheid, zelfstandigheid en eigen belangen probeerden te beschermen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ook het gebruik van de term eygi brada (eigen broeder) vraagt om een kritische blik. Niet iedereen die in historische verhalen als brada wordt aangeduid, was noodzakelijkerwijs een onafhankelijke vertegenwoordiger van de eigen gemeenschap of iemand die uitsluitend handelde in het belang van zijn verwanten. Sommigen vervulden mogelijk een rol als informant of spion, terwijl anderen optraden als tussenpersonen of handlangers van de koloniale overheid en de plantage-eigenaren. Het is daarom belangrijk om niet alleen naar de gebruikte benaming te kijken, maar ook naar iemands daadwerkelijke rol, belangen en positie binnen het koloniale systeem.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Alleen door de historische context zorgvuldig te bestuderen, kunnen wij recht doen aan de complexiteit van het verleden en voorkomen dat hedendaagse opvattingen leiden tot te eenvoudige conclusies over mensen die onder totaal andere omstandigheden moesten leven.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Bewustwording betekent niet dat we iedere daad uit het verleden moeten goedpraten. Het betekent dat we eerst willen begrijpen wat er gebeurde, waarom mensen bepaalde keuzes maakten en wie daadwerkelijk verantwoordelijk was. Pas dan kunnen we met meer rechtvaardigheid, diepgang en historisch besef over verraad spreken.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Volgende aflevering (5\/10):<strong> <\/strong><em>Een pijnlijke tegenstelling<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AFLEVERING 4 VAN 10 Met die achtergrond komt Mosis bij de kern van zijn betoog: de vredestraktaten zelf. In 1760, 1762 en 1767 sloot het koloniale bestuur vrede met de Okanisi, de Saamaka en de Matawai. Mosis bespreekt de negen artikelen van het traktaat van 10 oktober 1760 een voor een, ook het omstreden artikel [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":140,"featured_media":140641,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[2694,70],"tags":[],"ppma_author":[2587],"class_list":["post-140900","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-andre-mosis","category-opinie"],"authors":[{"term_id":2587,"user_id":140,"is_guest":0,"slug":"redactie","display_name":"Redactie Afromagazine","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1f9cf7aa753d7aa1934c5596d8b3bd11e7c00ae32e1e72ecdde53a85a0281d30?s=96&d=mm&r=g","avatar_alt":"","avatar_decorative":"","author_category":"","first_name":"Redactie","last_name":"Afromagazine","user_url":"http:\/\/afromagazine.nl","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/140900","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/140"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=140900"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/140900\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":140901,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/140900\/revisions\/140901"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/140641"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=140900"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=140900"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=140900"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=140900"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}