{"id":140882,"date":"2026-11-18T09:39:01","date_gmt":"2026-11-18T09:39:01","guid":{"rendered":"https:\/\/afromagazine.nl\/?p=140882"},"modified":"2026-11-18T09:39:04","modified_gmt":"2026-11-18T09:39:04","slug":"wat-zit-er-in-een-naam-het-woord-marron","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wat-zit-er-in-een-naam-het-woord-marron\/","title":{"rendered":"Wat zit er in een naam? Het woord Marron"},"content":{"rendered":"<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>AFLEVERING 3 VAN 10<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><strong>Na het verhaal van ontsnapping en gemeenschapsvorming staat Mosis stil bij het woord zelf. Komt \u2018Marron\u2019 van het Spaanse cimarr\u00f3n, met zijn koloniale bijklank van verwilderd vee? Of speelt het begrip magbon uit de eigen orale overlevering een rol? En waarom, vraagt hij, maken mensen zich zo druk om een collectieve naam en zo weinig om de koloniale achternamen die veel nazaten nog altijd dragen?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\"><em>Door Andr\u00e9 Mosis<\/em><\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"768\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/afromagazine.nl\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/Andre-Mosis-768x1024.jpeg\" alt=\"\" class=\"wp-image-140641\"\/><\/figure>\n\n\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">De betekenis van het woord Marron<\/h2>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Ook de benaming Marron verdient bijzondere historische aandacht. Om de geschiedenis van de Marrons en de betekenis van hun verzet goed te begrijpen, moeten we immers niet alleen kijken naar de gebeurtenissen uit het verleden, maar ook naar de woorden waarmee mensen werden aangeduid en de historische betekenissen die deze woorden in de loop der tijd hebben gekregen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">In de westerse geschiedschrijving wordt de benaming Marron doorgaans in verband gebracht met het Spaanse woord cimarr\u00f3n. Deze term werd in de koloniale context gebruikt voor ontsnapte of verwilderde dieren en later ook voor mensen die zich aan de koloniale overheersing onttrokken. Daarmee kreeg het woord een betekenis die nauw verbonden was met de koloniale manier waarop de vrijheidsstrijd van Afrikanen werd beschreven en beoordeeld.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">In dit verband wordt ook het verhaal van Sebasti\u00e1n Lemba genoemd. Volgens historische overleveringen was hij afkomstig uit Afrika en werd hij als jonge man gevangengenomen en via Frankrijk naar het Caribisch gebied gedeporteerd. Daar kwam hij in opstand tegen de Spaanse koloniale overheersing. Omstreeks 1532 leidde hij een opstand tegen het koloniale gezag en wist hij zich met zijn volgelingen aan de directe controle van de Spanjaarden te onttrekken. Vanuit het binnenland in Santo Domingo en in Hispaniola voerden zij vervolgens strijd tegen de koloniale autoriteiten.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Het verhaal van Lemba staat symbool voor het vroege Afrikaanse verzet tegen de koloniale overheersing en de gedwongen arbeid in het Caribisch gebied. Het laat zien dat Afrikanen zich al vroeg verzetten tegen hun onderdrukking en actief streden voor hun vrijheid. De precieze historische betekenis van Lemba en de toepassing van de benaming cimarr\u00f3n op hem en zijn volgelingen verdienen daarbij een zorgvuldige beoordeling aan de hand van historische bronnen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Naast deze gangbare etymologische verklaring wijs ik op de orale overleveringen binnen Surinaamse Marrongemeenschappen. Volgens de opvatting die de historicus Andr\u00e9 Pakosie eerder onder de aandacht bracht, speelt ook het begrip magbon daarin een belangrijke rol. Dit begrip wordt in de orale overleveringen verbonden met een plaats die moeilijk toegankelijk is en waaruit het eveneens moeilijk is te ontsnappen. Het verwijst daarmee naar de bijzondere geografische omstandigheden waarin gemeenschappen zich konden vestigen en hun vrijheid konden verdedigen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Vanuit dit perspectief is het van belang te onderzoeken of en in hoeverre het begrip magbon een rol heeft gespeeld in de eigen begripsvorming en geschiedbeleving van de Surinaamse Marrons. De gedachte dat de benaming Marron hieruit is voortgekomen, wijkt af van de gangbare etymologische verklaring die het woord verbindt met het Spaanse cimarr\u00f3n. Om deze alternatieve verklaring historisch te onderbouwen, is nader onderzoek nodig naar de mondelinge overleveringen, de taalgeschiedenis en de ontwikkeling van de benaming binnen de verschillende Marrongemeenschappen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">In de koloniale context kreeg de benaming Marron een negatieve lading. Mensen die hun vrijheid opeisten en zich aan het koloniale gezag onttrokken, werden vanuit het perspectief van de overheersers aangeduid als voortvluchtigen of personen die zich buiten de gevestigde orde hadden geplaatst. De terminologie weerspiegelde daarmee mede de koloniale visie op mensen die weigerden zich aan het systeem van onderdrukking te onderwerpen. Hun strijd voor vrijheid werd door de koloniale machthebbers niet erkend als een rechtmatige strijd om zelf over hun leven te kunnen beslissen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Na de afschaffing van de slavernij op 1 juli 1863 bleef de koloniale geschiedenis doorwerken in de namen en identiteiten van nazaten van Afrikanen in Suriname. Veel nazaten dragen nog altijd achternamen die verbonden zijn met de koloniale samenleving en, in bepaalde gevallen, met voormalige plantage-eigenaren. Dat gegeven roept belangrijke vragen op over de wijze waarop koloniale verhoudingen en historische machtsstructuren doorwerken in het heden.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Het wrange is dat sommige mensen de benaming Marron uitsluitend benaderen vanuit de negatieve betekenis die eraan wordt toegeschreven, bijvoorbeeld door te benadrukken dat het woord oorspronkelijk met ontsnapte of verwilderde dieren in verband wordt gebracht. Daarmee wordt de historische betekenis van het Marronverzet naar de achtergrond verdrongen. Tegelijkertijd lijken de koloniale achtergronden van familienamen die door Afrikaanse nazaten worden gedragen niet altijd dezelfde kritische aandacht te krijgen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Deze tegenstelling verdient aandacht. Waarom wordt de mogelijke negatieve oorsprong van een collectieve benaming soms als een zwaarwegend bezwaar beschouwd, terwijl de historische achtergronden van familienamen die verband houden met de koloniale samenleving minder vaak ter discussie worden gesteld? Het gaat daarbij niet om een veroordeling van mensen die bepaalde koloniale achternamen dragen, maar om de vraag in hoeverre wij ons bewust zijn van de historische omstandigheden waarin onze namen en identiteiten zijn gevormd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Een achternaam is immers niet automatisch een persoonlijke keuze, net zomin als een collectieve benaming uitsluitend kan worden beoordeeld op grond van haar oorspronkelijke betekenis. Van belang is ook hoe mensen een naam in de loop der tijd hebben toege\u00ebigend, welke betekenis zij eraan hebben gegeven en hoe die naam onderdeel is geworden van hun identiteit en collectieve geschiedenis.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">De geschiedenis van de term Marron laat zien hoe taal kan bijdragen aan het bestendigen van machtsverhoudingen. Wanneer mensen worden aangeduid als weggelopen bezit, wordt hun vrijheid niet erkend als een recht, maar voorgesteld als een overtreding van het gezag van de eigenaar. Zo kan taal de indruk wekken dat degenen die zich verzetten tegen onderdrukking degenen zijn die verkeerd handelen, terwijl de onderliggende onrechtvaardigheid van het koloniale systeem buiten beeld blijft.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Voor een goed begrip van de Marrongeschiedenis is het daarom belangrijk onderscheid te maken tussen de benaming die binnen de koloniale samenleving werd gebruikt en de betekenis die Marrongemeenschappen zelf aan hun identiteit, geschiedenis en culturele erfenis geven. Daarbij moeten we oog hebben voor de wijze waarop gemeenschappen een benaming in de loop der tijd kunnen toe-eigenen en er een eigen betekenis aan kunnen verbinden. De zes Marrongemeenschappen die in de achttiende en negentiende eeuw zijn ontstaan, staan bekend onder de namen Saamaka, Ndyuka\/Okanisi, Matawai, Kwinti, Pamaka en Aluku. Deze namen zijn door de gemeenschappen zelf gekozen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Wanneer ik de term Marrons gebruik, doel ik daarmee op het geheel van deze zes samenlevingen. Het is een overkoepelende benaming die in de jaren zestig van de vorige eeuw ter discussie kwam te staan, toen de behoefte ontstond aan een gemeenschappelijke naam waarmee de zes gemeenschappen gezamenlijk konden worden aangeduid. Een meerderheid van de intellectuele Marrons sprak zich in de jaren tachtig van de vorige eeuw uit voor het gebruik van de benaming Marrons. Hoewel niet iedereen zich met deze overkoepelende benaming hoeft te identificeren of het ermee eens hoeft te zijn, is het belangrijk te erkennen dat een groot deel van de groep deze collectieve naam heeft aanvaard en zich erdoor wenst te laten vertegenwoordigen.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">De historische betekenis van de Marrons ligt niet in een benaming die ooit door anderen aan hen is gegeven, maar in de geschiedenis die zij zelf hebben gevormd: hun verzet tegen onderdrukking, hun strijd voor vrijheid, de opbouw van zelfstandige gemeenschappen en het behoud van hun culturele identiteit en genetische erfgoed. Vanuit dat perspectief moeten ook de vredestraktaten tussen de Marrons en de koloniale overheid worden begrepen. Zij maken deel uit van een geschiedenis waarin mensen die hun vrijheid opeisten, door hun verzet een positie verwierven waarmee de koloniale overheid rekening moest houden.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">De geschiedenis van de Marrons verdient daarom erkenning in haar eigen historische en maatschappelijke context. Dat betekent ook dat hun ervaringen niet zonder meer gelijkgesteld mogen worden aan die van andere onderdrukte gemeenschappen. De geschiedenis van de inheemse volken van Suriname kent eigen ontwikkelingen, ervaringen en vormen van verzet. Hoewel er raakvlakken en historische interacties kunnen bestaan, moeten de specifieke geschiedenissen en identiteiten van inheemse volken en Afrikaanse Marrongemeenschappen afzonderlijk worden erkend en bestudeerd.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Een volwassen historisch bewustzijn vraagt uiteindelijk dat we verder kijken dan de woorden die ons zijn overgeleverd. Het vraagt dat we onderzoeken wie bepaalde benamingen heeft gebruikt, onder welke omstandigheden dat gebeurde en welke machtsverhoudingen daarin tot uitdrukking kwamen. Pas dan kunnen we de geschiedenis van onze voorouders benaderen met de kritische blik, de waardigheid en het historisch besef die zij verdient.<\/p>\n\n\n\n<p class=\"wp-block-paragraph\">Volgende aflevering (4\/10):<strong> <\/strong><em>De vredestraktaten: vrijheid onder voorwaarden<\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>AFLEVERING 3 VAN 10 Na het verhaal van ontsnapping en gemeenschapsvorming staat Mosis stil bij het woord zelf. Komt \u2018Marron\u2019 van het Spaanse cimarr\u00f3n, met zijn koloniale bijklank van verwilderd vee? Of speelt het begrip magbon uit de eigen orale overlevering een rol? En waarom, vraagt hij, maken mensen zich zo druk om een collectieve [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":140,"featured_media":140906,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[2694,70],"tags":[],"ppma_author":[2587],"class_list":["post-140882","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-andre-mosis","category-opinie"],"authors":[{"term_id":2587,"user_id":140,"is_guest":0,"slug":"redactie","display_name":"Redactie Afromagazine","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1f9cf7aa753d7aa1934c5596d8b3bd11e7c00ae32e1e72ecdde53a85a0281d30?s=96&d=mm&r=g","avatar_alt":"","avatar_decorative":"","author_category":"","first_name":"Redactie","last_name":"Afromagazine","user_url":"http:\/\/afromagazine.nl","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/140882","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/140"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=140882"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/140882\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":140908,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/140882\/revisions\/140908"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/140906"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=140882"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=140882"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=140882"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=140882"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}