{"id":140693,"date":"2026-10-31T12:54:06","date_gmt":"2026-10-31T12:54:06","guid":{"rendered":"https:\/\/afromagazine.nl\/?p=140693"},"modified":"2026-10-31T12:54:09","modified_gmt":"2026-10-31T12:54:09","slug":"guyanese-burgerbeweging-eist-formeel-excuus-van-britse-kroon-voor-trans-atlantische-slavenhandel","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/guyanese-burgerbeweging-eist-formeel-excuus-van-britse-kroon-voor-trans-atlantische-slavenhandel\/","title":{"rendered":"Guyanese burgerbeweging eist formeel excuus van Britse Kroon voor trans-Atlantische slavenhandel"},"content":{"rendered":"

De Guyanese burgerbeweging VPAC heeft eerder deze week een boodschap <\/strong>gestuurd naar de Britse koning Charles III. Dat gebeurde voorafgaand aan het bezoek van de koning aan Georgetown, de hoofdstad van Guyana, waar hij werd onthaald met een erewacht en het Britse volkslied<\/strong>.<\/h2>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

“Dit is geen koninklijke thuiskomst<\/strong>; dit is een afrekening die u nog onder ogen moet zien.”<\/strong><\/p>Vigilant Political Action Committee (VPAC),<\/cite><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

De koning bracht op 29 en 30 oktober een tweedaags staatsbezoek aan Guyana, ter gelegenheid van 60 jaar diplomatieke betrekkingen tussen beide landen. Het was zijn eerste bezoek als vorst en zijn eerste aan het land sinds februari 2000, toen hij er nog als prins van Wales kwam. “Die zestig jaar begonnen in 1966 maar de geschiedenis tussen beide volken begon eeuwen eerder,” zei VPAC.<\/p>\n\n\n\n

VPAC eist een formeel excuus van de Britse Kroon voor haar rol in de trans-Atlantische slavenhandel, en serieuze onderhandelingen over herstelbetalingen. Zonder die twee toezeggingen, zo luidt de verklaring, zag de beweging geen reden voor een onvoorwaardelijk koninklijk welkom.<\/p>\n\n\n\n

Wie is VPAC?<\/h2>\n\n\n\n

Het Vigilant Political Action Committee is een relatief jonge speler in de Guyaanse politiek, opgericht door zakenman Dorwain Bess<\/a>, die de beweging ook voorzit. VPAC omschrijft zichzelf als een samenwerkingsverband van ondernemers en publieke pleitbezorgers “voor een nieuw Guyana”. Bess zei bij de presentatie van zijn alliantie in 2025 dat hij zichzelf nadrukkelijk geen politicus noemt.<\/p>\n\n\n\n

Bij de verkiezingen van 1 september 2025 trok VPAC op met Forward Guyana van Amanza Walton-Desir en The People’s Movement van Nigel London, samen de Forward Guyana Movement<\/a>. Die alliantie won \u00e9\u00e9n parlementszetel, waarover kort na de verkiezingen openlijk ruzie<\/a> ontstond: VPAC verweet Walton-Desir een afspraak over het rouleren van de zetel te hebben gebroken.<\/p>\n\n\n\n

Sindsdien profileert VPAC zich als waakhond buiten het parlement. De beweging vroeg om een onderzoek<\/a> naar contacten tussen de president van het Caribisch Hof van Justitie en de regering-Ali over rechterlijke benoemingen, kondigde een huisvestingsloket<\/a> voor gezinnen aan en bekritiseerde de plannen voor een Guyana Development Bank. De verklaring aan koning Charles is een stap naar een ander terrein: dat van historische rechtvaardigheid.<\/p>\n\n\n\n

<\/h2>\n\n\n\n

De kern van VPAC’s betoog is een historische scheefheid die in de hele Caribische herstelbeweging centraal staat. Bij de afschaffing van de slavernij betaalde de Britse staat \u00a320 miljoen aan slavers, volgens het Britse ministerie van Financi\u00ebn<\/a> zo’n 40 procent van de totale jaarlijkse overheidsuitgaven van toen. De geslaafden zelf kregen niets. Integendeel: zij moesten nog jaren onbetaald doorwerken in een overgangsstelsel dat “apprenticeship” heette.<\/p>\n\n\n\n

Guyana, toen Brits-Guyana, was geen bijzaak in dat verhaal. De familie van planter John Gladstone, vader van de latere premier William Gladstone, ontving ruim \u00a3100.000<\/a> voor circa 2.500 mensen die zij als eigendom beschouwde. In 2023 reisden nazaten van Gladstone naar Georgetown om excuses aan te bieden<\/a>; demonstranten noemden dat gebaar ontoereikend.<\/p>\n\n\n\n

VPAC stelt dat Britse slavers tot 2015 werden betaald. Dat moet iets preciezer: de compensatie werd in de jaren 1830 uitgekeerd, maar de staatslening waarmee die werd gefinancierd, werd telkens doorgerold en pas op 1 februari 2015 volledig afgelost<\/a>. Het ministerie maakte dat in 2018 zelf bekend in een tweet, wat in het Caribisch gebied tot verontwaardiging leidde<\/a>. De strekking van VPAC’s punt blijft overeind: tot voor kort droegen Britse belastingbetalers, onder wie nazaten van tot slaaf gemaakten, bij aan de afbetaling van een schadeloosstelling voor slavenhouders.<\/p>\n\n\n\n

“Groot-Brittanni\u00eb vond geld voor de mensen die mensen bezaten. Het vond geen vergelijkbare compensatie voor de mensen die bezeten werden.”<\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

Excuses en een plek aan de onderhandelingstafel<\/h2>\n\n\n\n

VPAC formuleert twee concrete eisen. De eerste is een formeel excuus waarin de Britse Kroon haar rol in de trans-Atlantische slavenhandel expliciet erkent, net als het leed van tot slaaf gemaakte Afrikanen en hun nazaten, onder wie de Guyanezen. De tweede is een serieuze toezegging tot gestructureerde onderhandelingen over herstel met Guyana, CARICOM en andere getroffen landen.<\/p>\n\n\n\n

De beweging zegt uitdrukkelijk niet te vragen om een schuldbekentenis van Charles als persoon. Het gaat om de historische verantwoordelijkheid van het instituut dat hij vertegenwoordigt. “Je kunt niet de waardigheid van de Kroon erven en elk ongemakkelijk deel van haar geschiedenis afwijzen,” schrijft VPAC.<\/p>\n\n\n\n

Opvallend is hoe de verklaring anticipeert op het vaste Britse verweer. Zegt de regering in Londen dat herstelbetalingen een zaak tussen regeringen zijn, laat haar dan aan tafel gaan met de regeringen die erom vragen. Wijst het paleis op zijn constitutionele beperkingen, laat de Kroon dan haar invloed gebruiken om dat gesprek op gang te helpen. Grondwettelijke regels mogen volgens VPAC geen schild worden waarachter elke instelling haar verantwoordelijkheid ontloopt.<\/p>\n\n\n\n

VPAC wijst ook uitdrukkelijk af wat de beweging “weer een zorgvuldig geformuleerde erkenning” noemt: een verklaring dat slavernij een vreselijk hoofdstuk was, gevolgd door een oproep om vooruit te kijken. De nazaten van tot slaaf gemaakten hoeven volgens de verklaring niet door de monarchie te worden uitgelegd dat slavernij wreed was. Hun voorouders hebben het meegemaakt.<\/p>\n\n\n\n

“Pay us what you owe us” <\/p><\/blockquote><\/figure>\n\n\n\n

VPAC staat met zijn eisen allerminst alleen. De verklaring leunt uitdrukkelijk op het Tienpuntenplan voor Herstelrecht van CARICOM, de Caribische Gemeenschap van vijftien landen. Dat plan begint met een volledig formeel excuus en wijst “verklaringen van spijt” uitdrukkelijk af<\/a> als ontoereikend: alleen een expliciet excuus volstaat.<\/p>\n\n\n\n

Ook de Guyanese regering zit op die lijn. President Irfaan Ali, die de koning zelf had uitgenodigd, zei vooraf tegen ITV News<\/a> dat Charles’ eerdere uitspraken over “de donkerste dagen” welkom zijn, maar dat er twee stappen moeten volgen: een formeel excuus en herstelrecht. “U hebt de regio uitgebuit,” zei Ali tegen Groot-Brittanni\u00eb. “U hebt levens verwoest. U hebt onderontwikkeling veroorzaakt.”<\/p>\n\n\n\n

In de Bahama’s, de eerste stop van de reis, scandeerden demonstranten “pay us what you owe us”. Het nationale herstelcomit\u00e9 daar noemde de woorden van de koning tekortschieten<\/a> bij wat rechtvaardigheid vraagt. Jamaica legde zijn zaak in september aan Charles voor<\/a> via een petitie die is doorverwezen naar de Privy Council in Londen. CARICOM-leiders besloten in juli<\/a> om herstelbetalingen zichtbaar op de agenda te zetten van de Commonwealth-top die op 1 november in Antigua begint.<\/p>\n\n\n\n

<\/h2>\n\n\n\n

Het excuus waar VPAC om vroeg, kwam er niet, en dat lag in de lijn der verwachting. Als constitutioneel vorst handelt Charles op advies van de Britse regering, en die heeft hem volgens LBC<\/a> niet geadviseerd excuses aan te bieden of herstelbetalingen toe te zeggen, in lijn met vast beleid. Volgens ITV<\/a> speelt de vrees mee dat een excuus een juridisch precedent schept dat de claim op herstelbetalingen versterkt.<\/p>\n\n\n\n

Wel zocht de koning de symboliek op. Op 30 oktober bezocht hij Independence Park in Georgetown, waar na de Demerara-opstand van 1823 33 vrijheidsstrijders werden opgehangen<\/a>. Buiten een van zijn afspraken hielden demonstranten borden omhoog met de tekst dat geen excuus kan teruggeven wat is gestolen. Al in de Bahama’s had hij het “grote lijden van het verleden” erkend en toegezegd dat de nalatenschap van de slavernij op de Commonwealth-top besproken wordt.<\/p>\n\n\n\n

Voor VPAC is dat precies het soort gebaar dat de beweging vooraf al had afgewezen: erkenning van het leed zonder het aanvaarden van verantwoordelijkheid. De vraag is nu of de top in Antigua, waar Charles als hoofd van het Gemenebest het woord voert tegenover 56 regeringsleiders, verder komt dan woorden van spijt.<\/p>\n\n\n\n

Guyana is geen kolonie meer, schrijft VPAC, en een relatie die het vieren waard is, moet eerst het respect waard zijn.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De Guyanese burgerbeweging VPAC heeft eerder deze week een boodschap gestuurd naar de Britse koning Charles III. Dat gebeurde voorafgaand aan het bezoek van de koning aan Georgetown, de hoofdstad van Guyana, waar hij werd onthaald met een erewacht en het Britse volkslied. “Dit is geen koninklijke thuiskomst; dit is een afrekening die u nog […]<\/p>\n","protected":false},"author":140,"featured_media":140694,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_ppma_block_editor_authors":""},"categories":[1,12],"tags":[],"ppma_author":[2587],"class_list":["post-140693","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-actueel","category-caribbean"],"authors":[{"term_id":2587,"user_id":140,"is_guest":0,"slug":"redactie","display_name":"Redactie Afromagazine","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/1f9cf7aa753d7aa1934c5596d8b3bd11e7c00ae32e1e72ecdde53a85a0281d30?s=96&d=mm&r=g","avatar_alt":"","avatar_decorative":"","author_category":"","first_name":"Redactie","last_name":"Afromagazine","user_url":"http:\/\/afromagazine.nl","job_title":"","description":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/140693","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/140"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=140693"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/140693\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":140695,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/140693\/revisions\/140695"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/140694"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=140693"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=140693"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=140693"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=140693"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}