{"id":106595,"date":"2018-03-25T08:03:28","date_gmt":"2018-03-25T08:03:28","guid":{"rendered":"https:\/\/wpstaging.afromagazine.eu\/het-verhaal-van-fedi-en-bertha-van-toledo\/"},"modified":"2018-03-25T08:03:28","modified_gmt":"2018-03-25T08:03:28","slug":"het-verhaal-van-fedi-en-bertha-van-toledo","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/het-verhaal-van-fedi-en-bertha-van-toledo\/","title":{"rendered":"Het verhaal van Fedi en Bertha van Toledo"},"content":{"rendered":"<div id=\"afrom-539950127\" class=\"afrom-voor-inhoud-singlepost afrom-entity-placement\"><a href=\"https:\/\/ghanatours.nl\/keti-koti-pelgrimstocht\/\" aria-label=\"AFRO-BANNER-728X90\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/afromagazine.nl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/AFRO-BANNER-728X90.webp\" alt=\"\"  srcset=\"https:\/\/afromagazine.nl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/AFRO-BANNER-728X90.webp 728w, https:\/\/afromagazine.nl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/AFRO-BANNER-728X90-300x37.webp 300w\" sizes=\"(max-width: 728px) 100vw, 728px\" class=\"no-lazyload\" width=\"728\" height=\"90\"  style=\"display: inline-block;\" \/><\/a><\/div><p><em>Door Marvin Hokstam<\/em><\/p>\n<h2><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">G<strong>eschiedschrijving is eigenlijk best wel oneerlijk. De schrijver heeft namelijk de macht om te bepalen of iemand het bespreken waard is, of niet meer dan een snelle pennenkras. We razen zodoende voorbij aan de levens van miljarden mensen die dingen gedaan hebben die ons leven vandaag nog bepalen. Jammer eigenlijk. Prachtige verhalen worden daardoor nooit verteld. Zoals bijvoorbeeld het verhaal mijn grootouders Frederik Willem Weegman en Bertha Mathilda Deekman.<\/strong><\/span><\/h2>\n<hr \/>\n<article class=\"align-right\">\n<div class=\"field field-media--field-media-image field-formatter-image field-name-field-media-image field-type-image field-label-hidden has-single\">\n<figure class=\"field-type-image__figure image-count-1\">\n<div class=\"field-type-image__item\">\n        <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/afromagazine.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/toledo20eigendomsdoc.jpg\" width=\"290\" height=\"292\" alt=\"eigendomsdocumenten\" class=\"image-style-mediaklein\" \/><\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/article>\n<h3><em><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Het kostte me wat graaf en spitwerk in het Nationaal Archief aan de Coppenamestraat in Paramaribo, maar het bracht mij een waardevolle oogst aan achtergrondinfo over mijn afkomst. <\/span><\/em><\/h3>\n<h3><em><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Frederik, of Ba Fedi zoals hij werd genoemd was geboren op 4 september 1888 op plantage Goede Vrede aan de rechteroever van de Boven Surinamerivier. <\/span><\/em><\/h3>\n<h3><em><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Zijn moeder Johanna Marianna Weegman was geboren in 1864 op de suiker- en cacao Plantage Toledo, een paar kilometer stroomopwaarts; Johanna\u2019s moeder Catharina was er in 1834 in de slavernij geboren.<\/span><\/em><\/h3>\n<h3 class=\"MsoNormal\"><em><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Bij de afschaffing van de slavernij werd haar een groot deel van de plantage geschonken door de plantage-eigenaars; waarom is niet bekend. In 1914 kreeg Catharina er de offici\u00eble titel van. <\/span><\/em><\/h3>\n<h3 class=\"MsoNormal\"><em><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Het formele document, met de hand geschreven op een stuk linnengoed, is nog steeds in ons bezit. Vergeeld, oud, fragiel. Ik mocht het even aanraken \u2026<\/span><\/em><em><span>\u00a0<\/span><\/em><\/h3>\n<hr \/>\n<h3><strong><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Bigi Bon<\/span><\/strong><\/h3>\n<article class=\"align-right\">\n<div class=\"field field-media--field-media-image field-formatter-image field-name-field-media-image field-type-image field-label-hidden has-single\">\n<figure class=\"field-type-image__figure image-count-1\">\n<div class=\"field-type-image__item\">\n        <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/afromagazine.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/hilda.jpg\" width=\"200\" height=\"150\" alt=\"Hilda\" class=\"image-style-mediaklein\" \/><\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/article>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Tijdens een familie-uitje naar Toledo afgelopen februari ga ik strategisch tussen mijn moeder en mijn Tante Hilda zitten. Ik wil de nog levende kinderen van Frederik al jaren uithoren en nu we allemaal in Suriname zijn voor mijn moeders 80ste verjaardag is dit het meest geschikte moment.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">De buitenboordmotor van ons vaartuig gromt tegen het lichtbruine water van de rivier die mijn voorouders bedwongen, maar het lawaai overstemt het boeiende verhaal niet. Tante Hilda en mijn moeder zijn maar al te blij wanneer iemand uit de jongere generatie nog interesse toont in de plantagegeschiedenis.<\/span><\/p>\n<article class=\"align-left\">\n<div class=\"field field-media--field-media-image field-formatter-image field-name-field-media-image field-type-image field-label-hidden has-single\">\n<figure class=\"field-type-image__figure image-count-1\">\n<div class=\"field-type-image__item\">\n        <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/afromagazine.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/wiesje.jpg\" width=\"200\" height=\"150\" alt=\"wiesje\" class=\"image-style-mediaklein\" \/><\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/article>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Soms wijzen ze opeens enthousiast naar de oever; waar ik alleen maar bos zie weten ze nog plekken te herkennen die vroeger bruisende plantages waren. <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Daar was de Goede Vrede,\u201d zegt mijn moeder en haar wijsvinger prijkt in de richting van een stel onopvallende palmbomen langs de oever. \u201cDaar stond vroeger een kerk.\u201d<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Ze herkennen Plantage Toledo ook van ver. <\/span><\/p>\n<blockquote>\n<h3 class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Kijk daar is die grote boom op de grens van ons land,\u201d wijst tante Hilda.<\/span><\/h3>\n<\/blockquote>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Een karakteristieke mahonieboom steekt inderdaad majestueus uit boven de rest van\u00a0 de jungle. Door deze statige eeuwenoude woudreus langs de oever van de rivier, kreeg Plantage Toledo de bijnaam Bigi Bon: Grote Boom.<\/span><\/p>\n<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" alt=\"\" class=\"media-element file-volledige-breedte\" height=\"573\" src=\"https:\/\/afromagazine.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/20180222_164755.jpg\" title=\"\" width=\"764\" \/><\/p>\n<p><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\"><strong>Bij Toledo <\/strong>heeft mijn broer Vivian (Hokstam, Kangoeroeschool) zandopgravers een geriefelijk strand laten aanleggen op wat vroeger een modderoever was. We bouwden er enkele hutjes waar je heerlijk in een hangmat het gejaagde van het leven even kan vergeten. Meteen daarachter heerst een oude sterappelboom; we zijn net te laat in het seizoen voor haar sappige vruchten. Apen hebben zich te goed gedaan aan al die melkachtige heerlijkheid; de grond ligt bezaaid met half opgevreten appels .\u00a0<\/span><\/p>\n<article class=\"align-left\">\n<div class=\"field field-media--field-media-image field-formatter-image field-name-field-media-image field-type-image field-label-hidden has-single\">\n<figure class=\"field-type-image__figure image-count-1\">\n<div class=\"field-type-image__item\">\n        <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/afromagazine.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/oven.jpg\" width=\"200\" height=\"133\" alt=\"oven\" class=\"image-style-mediagroot\" \/><\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/article>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Het gehavende skelet van een oude gietijzeren suikeroven en enkele kappa\u2019s, grote gietijzeren pannen waarin suikerriet werd geroerd, staan er nog als stille getuigen van de tijd toen Toledo nog een volop draaiende plantage was. Miljoenen venijnige mieren bevolken de bosgrond; de klei is zoet, omdat er hier suiker geproduceerd werd meer dan 100 jaar geleden. <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Wanneer ik mijn ogen dichtdoe hoor ik het gezwoeg van mijn voorouders die uit Afrika gestolen zijn. <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">In een dichtgeslibd kanaal liggen de restanten van een oude bakstenen sluis.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Plantage Toledo is vanuit de Surinamerivier meer dan 100 hectare diep; wat er zich na de eerste kilometer verschuilt weet niemand, want de afgelopen tientallen jaren is er niemand geweest die het ondoordringbare bos penetreerde. Na de afschaffing van de slavernij trokken de meeste mensen weg; dat gebeurde bij de meeste plantages. Mensen wilden de plekken waar zij en hun voorouders als slaven werden gehouden, niet langer als hun huis hebben.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Van al oma Johanna\u2019s kinderen was mijn opa Frederik de enige zoon die er nagenoeg zijn hele leven zou blijven wonen, als een vrij succesvolle landbouwer. \u201cHij had achterop de plantage volop beplant met tayer, casave en allerlei groentegewassen,\u201d vertelt Tante Hilda.<\/span><span>\u00a0<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<h2><strong><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Baka Busi S&#8217;ma<\/span><\/strong><\/h2>\n<hr \/>\n<p><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Op 2 oktober 1925 huwde Frederik de acht jaar jongere Minerva Maria Burgzorg van district Para, maar het huwelijk eindigde zeven jaar later in een echtscheiding. \u201cDie vrouw schonk hem geen kinderen en dat griefde hem wel.\u201d<\/span><\/p>\n<p><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Frederik wierp zich op Plantage Toledo, waar hij nog met zijn moeder woonde. Hij had voor zichzelf een bescheiden huisje gebouwd naast dat van Johanna. Iedere week stapte hij in zijn boot en peddelde hij de rivier op naar andere plantages die nog werden uitgebaat, om zijn gewassen te verkopen. <\/span><\/p>\n<p><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">\u201cHaha. Toentertijd had niemand een buitenboord motor. Het was peddelen,\u201d schampt tante Hilda als ik om verduidelijking vraag.\u00a0 <\/span><\/p>\n<p><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">E\u00e9n van de plantages die hij aandeed was Rac A Rac, onderdeel van de leprozenkolonie Klein Satillion.<\/span><\/p>\n<article class=\"align-right\">\n<div class=\"field field-media--field-media-image field-formatter-image field-name-field-media-image field-type-image field-label-visually_hidden has-single\">\n<h3 class=\"field__label visually-hidden\">Afbeelding<\/h3>\n<figure class=\"field-type-image__figure image-count-1\">\n<div class=\"field-type-image__item\">\n        <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/afromagazine.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/landkaart.jpg\" width=\"480\" height=\"399\" alt=\"landkaart boven Suriname\" class=\"image-style-mediamedium\" \/><\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/article>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Rac A Rac was de bakermat geweest van de vermaarde vrijheidstrijder Kapitein Broos, de leider van de <em>Baka Busi S&#8217;ma\u00a0<\/em>(Zwarte Mensen van Achter het Bos), een groep van zo\u2019n 200 mensen die een leven van vrijheid in het bos hadden verkozen boven het juk op de plantages. <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Het kamp van Broos en zijn broer Kaliko lag in de uitgestrekte moerassen aan de bovenloop van de Surnaukreek, een zijtak van de Suriname rivier, van waaruit de<em> Baka Busi Nengre<\/em> strijd leverden tegen de koloniale bezetters. Uit Broos kwamen de families Deekman, Landfeld en Babel voort, die er na de afschaffing van de slavernij nog op Rac A Rac woonden.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Het was daar dat Frederik zijn oog liet vallen op Johanna (Jopie), \u00e9\u00e9n van de drie dochters van Karel Deekman, een kleinzoon van Broos. Hij sprak haar vader aan en zei dat hij haar wilde huwen, maar Karel had andere plannen voor die dochter en voor haar zuster Eva. <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Frederik mocht wel Bertha Mathilda Deekman tot zijn vrouw nemen. Hij trouwde op 15 september 1938 met de 19 jaar jongere vrouw en ze namen hun intrek in zijn huis te Toledo, dat hij inmiddels had uitgebouwd tot een riante verblijfplaats aan een visrijke kreek voorin de plantage, met uitzicht op de rivier.<\/span><\/p>\n<h3 class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">\u00a0<\/span><strong><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Kroost<\/span><\/strong><\/h3>\n<article class=\"align-left\">\n<div class=\"field field-media--field-media-image field-formatter-image field-name-field-media-image field-type-image field-label-visually_hidden has-single\">\n<h3 class=\"field__label visually-hidden\">Afbeelding<\/h3>\n<figure class=\"field-type-image__figure image-count-1\">\n<div class=\"field-type-image__item\">\n        <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/afromagazine.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/fedi20bertha.jpg\" width=\"344\" height=\"480\" alt=\"Fedi en Bertha\" class=\"image-style-mediamedium\" \/><\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/article>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">\u201cHet was een prachtig huis,\u201d vertelt tante Hilda. Het huisje van de oude oma Johanna had zijn aandacht gehad door de jaren heen, maar zijn eigen huis was nu een twee slaapkamer woning, met keuken en een grote woonzaal. Een ruime galerij omarmde de buitenkant. \u201cHij was klaar om nu echt aan een gezin te beginnen.\u201d<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Zijn eerste dochter Elisabeth was al net voor het huwelijk geboren. Hilda volgde erna, maar het was de geboorte van zijn eerste zoon Naelius die Frederik echt uitbundig vierde. \u201cOh wat was hij blij! Hij had een zoon,\u201d vertelt tante Hilda en ze schetst dat trotse moment dat Frederik een groot feest organiseerde om het aan de wereld te verkondigen. \u201cHij kocht speciaal een nieuwe grote boot en we maakten met ons allen een boottocht naar Carolina. Hij was zo trots!\u201d<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Na Naelius volgden\u00a0<\/span>mijn moeder Helouise,\u00a0Hendrik, Ewald en Michel. Allemaal werden op de plantage geboren; een enkele keer ging de hoogzwangere Bertha voor enkele dagen naar Goede Vrede om te bevallen, maar bij de meeste geboortes diende oma Johanna als vroedvrouw. En bij de geboorte van het laatste kind kwam er een vroedvrouw van ergens anders die enkele dagen bij hen introk om te helpen.<\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">\u201cHet was zo gezellig in dat huis. We sliepen allemaal samen in de woonzaal \u2026 en we hadden kussengevechten,\u201d vertelt tante Hilda. \u201cWe wisten natuurlijk niet wat er gebeurde, want ons werd niets gezegd. Mijn vader stormde dan de woonzaal in en gromde dat we stil moesten zijn. Wisten wij veel. Totdat je ineens een baby hoorde huilen in de achterkamer en we allemaal ernaartoe renden om het te zien. Dat was de jongste telg.\u201d Helouise mocht hem een naam geven. <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Zij koos voor de naam Michel.<\/span><\/p>\n<figure role=\"group\" class=\"caption caption-drupal-media align-center\">\n<article>\n<div class=\"field field-media--field-media-image field-formatter-image field-name-field-media-image field-type-image field-label-hidden has-single\">\n<figure class=\"field-type-image__figure image-count-1\">\n<div class=\"field-type-image__item\">\n        <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/afromagazine.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/gezinskaart20fedi.jpg\" width=\"1160\" height=\"713\" alt=\"gezinskaart\" class=\"image-style-mediavolledig\" \/><\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/article><figcaption><em>Zo stond het gezin van Fedi en Bertha geregistreerd bij de Burgelijke Stand\u00a0<\/em><\/figcaption><\/figure>\n<h3 class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">A<\/span><strong><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">nitri<\/span><\/strong><\/h3>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">De kerk te Goede Vrede waar Frederik was geboren had een diepe invloed gehad op zijn geloofsovertuiging en hij was er zijn hele leven \u201cdienaar\u201d. Het gezin ging er ook nagenoeg iedere zondag naartoe. \u201cHij was extreem Anitri, Hernhutter Gemeente; hij wist natuurlijk wel wat de<em>\u00a0<\/em>traditionele afro godsdienst<em> Kulturu <\/em>was, waar hij wilde er niks van weten,\u201d vertelt tante Hilda.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Tante Hilda herinnert zich een jaardag van oma Johanna, tijdens welke Frederik in de vooravond een kerkdienst hield om god te danken voor haar gezondheid. Maar toen later op de avond een prachtig uitgedoste kulturu groep zich op de galerij opstelde om te spelen ontplofte hij. De kulturu groep moest meteen inpakken. \u201cDie mensen stonden klaar met hun apinti drums; helemaal prachtig gekleed. Hij donderde ze op. Wat een ruzie werd het, maar het kon hem niks schelen. <em>\u201cIn mi oso no wan tingi n\u2019e kon seki<\/em>,\u201d bulderde hij (in mijn huis vindt er geen rotzooi plaats).<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Waar andere dienaren soms wel eens een <em>winti prey<\/em> hielden, was voor hem het woord van god het allerheiligst. Hij diende dan ook een klacht in bij het kerkbestuur in Paramaribo, tegen mededienaren die \u201czondigden\u201d. Misschien dat zij woord hielden en \u201cslechte geesten\u201d op hem afstuurden? Wie weet?<\/span>\u00a0<\/p>\n<h3 class=\"MsoNormal\"><strong><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Mi no e sondu mi ziel<\/span><\/strong><\/h3>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Tante Hilda werkte in Nickerie als onderwijzer toen ze het bericht kreeg dat haar vader ernstig ziek was en dat alleen<em> kulturu<\/em> hem kon redden. Maar toen thuis een traditionele afro\u00a0\u00a0<em>winti prey<\/em>\u00a0(een rituele dansavond tijdens welke de voorouders werden aangeroepen)\u00a0werd georganiseerd voor zijn genezing, was hij opeens verdwenen. Hij was het bos van de plantage ingelopen en kwam pas de volgende ochtend weer terug. <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\"><em>\u201cD\u2019don!<\/em>\u201d (dom) noemde zijn broer hem, maar hij reageerde overtuigd met \u201c<em>mi no e sondu mi ziel<\/em>\u201d (ik zondig mijn ziel niet).<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Zijn gezondheid werd er niet beter op. Het gezin bracht hem naar Paramaribo waar er betere medische voorzieningen waren en waar de jongere kinderen in een huis aan de Toekomstweg woonden. \u201cHij zat maar voor zich uit te staren. Hij was niet meer de vader die ik kende,\u201d vertelt tante Hilda. De kranige Bertha reisde regelmatig met de boot naar Toledo om de plantage te onderhouden en naar Rac A Rac om te verkopen om geld te verdienen om haar kinderen en haar man in Paramaribo\u00a0 te helpen. Ook zij had geen buitenboordmotor<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Het werd duidelijk dat Frederik niet meer naar Plantage zou terugkeren, dus werd uiteindelijk besloten om het huis te Toledo af te breken en weer op te zetten aan de Toekomstweg. \u201cHet huisje dat we aan de Toekomstweg hadden was te klein, terwijl er een groot huis stond te Toledo.\u201d<\/span><\/p>\n<h3 class=\"MsoNormal\"><strong><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Drama in het donker<\/span><\/strong><\/h3>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Frederik stemde ermee in en vanuit Paranam duwde een boot een grote barkas naar Toledo. \u201cEr waren werklui, maar ook al mijn broers waren mee om te helpen. Binnen een dag was het huis afgebroken,\u201d vertelt tante Hilda en haar stem verstokt steeds een beetje meer.<\/span><span>\u00a0<\/span><\/p>\n<hr \/>\n<blockquote>\n<h2><em><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">De planken van het huis waren niet evenwichtig gestapeld. En niemand anders kon zien wat voor onheilspellends zich aan het voltrekken was.<\/span><\/em>\u00a0&#8220;<\/h2>\n<\/blockquote>\n<hr \/>\n<p><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Het was pikkedonker toen het hele huis geladen was op de barkas. \u201cIk was zo bang want het was zo donker, dus ik vroeg aan de aannemer of we niet konden wachten tot de volgende ochtend voordat we gingen varen. Je kon geen hand voor je gezicht zien! Maar hij wilde niet. Hij wilde naar Paramaribo terug.\u201d<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Tante Hilda herinnert zich dat ze bij de kiel van de boot stond en begon te bidden terwijl de bootsman alles klaar maakte om te vertrekken. \u201cIedereen was moe en hongerig, dus ze gingen voorop eten, en ik stond als enige daar achter te roepen naar de here en hem te verzoeken alles voorspoedig te laten verlopen. En ik kon zien hoe ineens de barkas naar \u00e9\u00e9n kant begon te hellen. De planken van het huis waren niet evenwichtig gestapeld. En niemand anders kon zien wat voor onheilspellends zich aan het voltrekken was. Ik begon te gillen!\u201d <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">De barkas helde steeds verder en dreigde over de duwboot heen te kantelen, toen de aannemer ineens kwam aanrennen en het touw doorhakte waarmee de twee aan elkaar waren vastgemaakt. En met een enorm geraas verdween de barkas met huis en al in de zwarte diepte van de Suriname rivier. Het was binnen een paar minuten gebeurd en het enige dat eraan herinnerde waren grote kolkende golven. Alles was weg.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">\u201cIedereen gilde en huilde. Het was verschrikkelijk! Maar het had veel erger kunnen zijn afgelopen. Als de aannemer het touw niet had doorgehakt, had die loodzware barkas de boot met mijn broers en alle werklui de diepte in meegesleurd. En Michel oh Michel, de jongste. Die zat in een korjaaltje dat was vastgebonden aan de barkas. Hij kon er op het laatste moment uit springen, de boot in . Anders had hij het toen niet overleefd.\u201d <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">De familie was in een paar seconden alles kwijtgeraakt. \u201cWe waren aan deze tragedie ontsnapt met alleen onze vege lijven.\u201d Hier en daar dreef er nog een plank rond, maar verder was alles in verdwenen in de diepte. \u201cFrederik had een orgel waarop hij heel graag speelde. En toen we klein waren moesten wij op de zondag om hem heen zitten en stichtelijke liedjes zingen. Dat orgel ligt ook daar onder het water nu, met alles dat we in huis hadden gehad in onze jeugd. Alles dat mijn vader had vergaard in zijn leven.\u201d<\/span>\u00a0<\/p>\n<h3 class=\"MsoNormal\"><strong><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Schrale troost <\/span><\/strong><\/h3>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Maar soms geeft de rivier iets terug. \u201cMijn moeder was heel trots op een paar sieraden die ze door de jaren heen had gekocht. Ze was er dan ook heel zuinig op; ze bewaarde ze altijd in een doekje dat ze eromheen wikkelde. Dat bundeltje was ook vergaan tussen de spullen die nu voor altijd onder water lagen.\u201d<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Maanden later, toen de familie de draad weer had opgepakt en Oma Bertha met het korjaal naar Toledo voer om er gewassen te oogsten, zag ze ineens een bekend voorwerp hangen in het mangrovebos langs de oever. Ze baande en hakte zich door de moko moko een weg ernaartoe en wilde het niet geloven, ook niet toen ze het met eigen ogen zag en vastpakte. Het was het bundeltje met haar sieraden dat aan de takken van de bomen hing. Alles was er nog in, inclusief een favoriete gouden armband. <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Een welkome, schrale troost na zo\u2019n groot verlies.<\/span><\/p>\n<h3 class=\"MsoNormal\"><strong><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Toekomst<\/span><\/strong><\/h3>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Veel tijd om er bij de pakken neer te zitten en treuren was er inderdaad niet. Het ene huis was verloren, maar er moest een andere komen aan de Toekomstweg. En die kwam met kunst, vliegwerk en een lening die de kinderen met hun schamele salarissen terugbetaalden. \u201cIk had me laten overplaatsen naar Moengo waar ik les ging geven en iedere maand ging het grootste deel van mijn salaris naar de lening. Terwijl mijn collega\u2019s aan het eind van de maand gingen feesten moest ik het de hele maand doen met een stuk spek en een zak rijst,\u201d glimlacht Tante Hilda grimmig. \u201cEn je moeder, die Helouise, die studeerde toen nog voor haar onderwijzersakte en ze verdiende maar net 10 gulden per maand. Maar daarmee zorgde ze voor haar broertjes, want die werkten toen nog niet.\u201d<\/span><\/p>\n<article class=\"align-right\">\n<div class=\"field field-media--field-media-image field-formatter-image field-name-field-media-image field-type-image field-label-visually_hidden has-single\">\n<h3 class=\"field__label visually-hidden\">Afbeelding<\/h3>\n<figure class=\"field-type-image__figure image-count-1\">\n<div class=\"field-type-image__item\">\n        <img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" src=\"https:\/\/afromagazine.nl\/wp-content\/uploads\/2018\/03\/fedi20en20bertha202.jpg\" width=\"480\" height=\"360\" alt=\"Mariusrust\" class=\"image-style-mediamedium\" \/><\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/article>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Het huis aan de Toekomstweg staat er vandaag nog. <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Frederik woonde er tot zijn dood op 24 februari 1961. <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Hij ligt begraven te Mariusrust aan de dr. Sophie Redmondstraat in Paramaribo. <\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Bertha overleed op 25 april 1992 te Rotterdam. Haar lichaam werd terug naar Suriname vervoerd, waar ze naast haar man haar laatste rustplaats kreeg.<\/span><\/p>\n<p class=\"MsoNormal\"><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Het nageslacht van Frederik en Bertha telt tientallen kleinkinderen, achterkleinkinderen en achterachterkleinkinderen, en verspreidde zich overal ter wereld.<\/span><span>\u00a0<\/span><\/p>\n<\/p>\n<\/p>\n<\/p>\n<\/p>\n<hr \/>\n<p><em><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">Dit artikel verscheen op zaterdag 24 maart 2018 ook in De Ware Tijd in Suriname, in het katern Mens en Maatschappij. Voor mij is er geen beter moment om hem ook op AFRO Magazine te publiceren dan vandaag, de Internationale Dag ter Herdenking van de Transatlantische Slavenhandel. Een duistere periode uit de geschiedenis, tijdens welke er gepoogd is mijn voorouders van hun menszijn te ontdoen.\u00a0Ze kwamen uit die duistere periode, niet als zielige mensen, maar als mensen die oppakten en doorzetten met hun onge\u00ebvenaarde Afrikaanse kracht en trots. Dit v<\/span><\/em><em><span lang=\"NL\" xml:lang=\"NL\">erhaal wil ik al 25 jaar optekenen.\u00a0<\/span><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Het verhaal mijn grootouders Frederik Willem Weegman en Bertha Mathilda Deekman van Plantage Toledo<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":106596,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[80],"tags":[712,1202,1760,2123,2275],"ppma_author":[2583],"class_list":{"0":"post-106595","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-rubriek-missing","8":"tag-deekman","9":"tag-kapitein-broos","10":"tag-rac-a-rac","11":"tag-toledo","12":"tag-weegman"},"authors":[{"term_id":2583,"user_id":1,"is_guest":0,"slug":"mermar","display_name":"mermar","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b97554d899a7ce8df2bc286c2f73beda56ebbc97d5d9ced74f7a04498e0fb0d3?s=96&d=mm&r=g","0":null,"1":"","2":"","3":"","4":"","5":"","6":"","7":"","8":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106595","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=106595"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/106595\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/106596"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=106595"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=106595"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=106595"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=106595"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}