{"id":105997,"date":"2022-06-25T12:03:37","date_gmt":"2022-06-25T12:03:37","guid":{"rendered":"https:\/\/wpstaging.afromagazine.eu\/surinaamse-ouderen-leven-op-dankzij-cultuurspecifieke-zorg\/"},"modified":"2022-06-25T12:03:37","modified_gmt":"2022-06-25T12:03:37","slug":"surinaamse-ouderen-leven-op-dankzij-cultuurspecifieke-zorg","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/surinaamse-ouderen-leven-op-dankzij-cultuurspecifieke-zorg\/","title":{"rendered":"Surinaamse ouderen leven op dankzij cultuurspecifieke zorg"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a><\/div>

Door Robin Austen<\/em><\/p>\n

In Nederland komt de grootste groep 55-plussers met een migratieachtergrond uit Suriname. Maar zij voelen zich niet altijd thuis in de Nederlandse ouderenzorg. De vraag naar cultuurspecifieke woongroepen en verpleegtehuizen groeit, want teruggaan naar Suriname is geen optie. \u201cDe reguliere zorgsector werkt onvoldoende cultuursensitief, maar de mensen in de sector ervaren dat niet als een probleem. Op die manier is men ook niet geneigd te veranderen.\u201d<\/strong><\/p>\n

Op de ovalen tafel staat een schaaltje ma\u00efzena koekjes en in de lucht hangt de doordringende geur van Alcolade, groen reukwater gemaakt van citroenmelisse met lavendel en alcohol. Het zijn subtiele verwijzingen naar Suriname, maar we zitten rond een tafel in Amsterdam-West. De bewoners van de woongroep Wi Makandra spreken druk door elkaar over de politie-inval gisteren in de straat, maar ook over de wateroverlast in Paramaribo, de hoofdstad van Suriname en het geboorteland van alle zes bewoners aan tafel.<\/p>\n<\/p>\n

\n

Mensen met een migratieachtergrond voelen zich niet altijd voldoende thuis in de Nederlandse gezondheidszorg, blijkt uit onderzoek<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

De 87-jarige Arthur Tjin a Sjoe is de nestor van de woongroep. Hij woont er sinds het ontstaan 25 jaar geleden. \u201cDe woongroep is er gekomen op vraag van de gemeente Amsterdam. Die vroeg aan een zuster van de kerk of er behoefte was voor een Surinaamse woongroep\u201d, blikt hij terug. Inmiddels vervult de gemeente nauwelijks nog een rol en regelen de bewoners alles zelf. Wi Makandra \u2013 letterlijk vertaald \u2018wij samen\u2019 in het Surinaams \u2013 heeft dertien woningen voor evenveel bewoners. Allen zijn van Surinaamse afkomst. \u201cWie hier wil komen wonen moet zich inschrijven met een formulier en de groep bepaalt wie komt,\u201d zegt de 81-jarige Lucia Vrij. Samen met Tjien a Sjoe behoort zij tot de eerste bewoners van de woongroep. Wi Makandra is onderdeel van de HudsonHof, een multicultureel ouderencentrum en activiteitencentrum en een van de zeventig woongroepen in Nederland die zich richt op oudere migranten in het bijzonder.<\/p>\n

De vraag naar cultuurspecifieke zorginstellingen groeit in heel Nederland. Mensen met een migratieachtergrond voelen zich niet altijd voldoende thuis in de Nederlandse gezondheidszorg,\u00a0blijkt uit onderzoek<\/a>\u00a0van Kennisplatform Inclusief Samenleven (KIS). \u201cDat heeft met taal en cultuur, de benaderingswijze en herkenbaarheid te maken\u201d, zegt Hans Bellaart, senior onderzoeker en co\u00f6rdinator bij KIS. Uit het onderzoek blijkt dat er onvoldoende diversiteit is in het Nederlandse zorgpersoneel om van elkaar te leren en wordt de reguliere zorg nog te veel vanuit een Westerse bril benaderd. \u201cDat geldt ook voor organisaties in grootstedelijke gebieden waarvan meer dan de helft van de bewoners een migratieachtergrond heeft\u201d, zegt Bellaart.<\/p>\n

Gezien en gehoord worden<\/strong><\/p>\n

Van op de vijfde verdieping kijkt Kenneth Tolud uit op de groene omgeving in de wijk Venserpolder, vlakbij het winkelcentrum de Amsterdamse Poort in de Bijlmer. Ruim negen jaar woont hij nu in De Venser, een multicultureel woonzorgcentrum met zo\u2019n honderdvijftig bewoners waarvan het grootste deel uit ouderen met een Surinaamse achtergrond bestaat. De 70-jarige ex-beroepsmilitair woont sinds 1973 in Nederland, twee jaar voor Suriname onafhankelijk werd. In De Venser doet hij elke vrijdag mee aan de Kon Makandra \u2013 \u2018Kom Samen\u2019 \u2013 praatgroep. Hier gaan de bewoners terug in de tijd en worden verhalen verteld over het Suriname van toen.<\/p>\n

Ook het Surinaams eten in de woongroep bevalt Tolud, zeker sinds hij als lid is toegevoegd aan de plaatselijke Keuken Commissie. \u201cIk heb ooit geklaagd over de bruine bonen met rijst (een typisch Surinaams gerecht,\u00a0red.<\/em>), want bruine bonen zonder zoutvlees en zonder varkensstaart is geen Surinaamse bruine bonen. Ik werd toen opgenomen in de Keuken Commissie en sindsdien is er veel verbeterd\u201d, lacht hij. Hij is blij dat er in De Venser naar hem wordt geluisterd.<\/p>\n

\n

Volgens Schalkx is de open houding van de medewerker het allerbelangrijkste in cultuurspecifieke zorgverlening<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

\u201cDaar gaat het toch vooral om\u201d zegt Redmar Schalkx, manager bij zorgspecialist De Amstelring, waar woonzorgcentrum De Venser onder valt. Volgens Schalkx is de open houding van de medewerker het allerbelangrijkste in cultuurspecifieke zorgverlening. \u201cHet gaat erom dat iemand luistert, aansluit en gastvrij is. De zorgverlener moet genoeg informatie hebben over de bewoner en ervoor zorgen dat die gezien en gehoord wordt. Wat we ook erg belangrijk vinden is dat medewerkers de cultuurspecifieke kennis hebben. Elke bewoner heeft een zorgplan en daarin staan alle details over de cultuur die met zorg te maken hebben.\u201d<\/p>\n

Bakkeljauw en Surinaamse muziek<\/strong><\/p>\n

Romawatie Grootfaam-Bikha is 69 jaar en woont sinds een paar jaar op haar kamer in De Venser. \u201cDe mensen hier houden rekening met waar je vandaan komt. Als ik bijvoorbeeld wil dat er een Pandit (een Hindoepriester,\u00a0red.<\/em>) moet komen, kan dat.\u00a0 Er zijn veel Surinaamse zusters hier, dus ze begrijpen je goed\u201d, zegt ze in haar kamer vol planten en oude spulletjes. Op het Kerkplein in Paramaribo runde Grootfaam-Bikha jarenlang een goed lopend restaurant. In 1989 volgde ze haar man, inmiddels wijlen, naar Nederland.<\/p>\n

Voor Tjin a Sjoe is het warme familiegevoel de meerwaarde van Wi Makandra: \u201cIk kan altijd aankloppen bij iedereen.\u201d Tolud vindt de feestdagen in De Venser belangrijk: \u201cKeti Koti (een Surinaamse feestdag ter viering van de afschaffing van de slavernij,\u00a0red.<\/em>) en onafhankelijkheidsdag zijn dagen die ik hier niet wil missen.\u201d Lucia Vrij voelt zich in Wi Makandra beter begrepen \u2013 \u201cAls ik m\u2019n bakkeljauw wil klaarmaken, weet ik dat niemand komt klagen dat het stinkt op de gang\u201d \u2013 en beter verzorgd.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n \"Mijnheer<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/article>\n

Arthur Tjin a Sjoe, een van de eerste bewoners van Wi Makandra\u00a0 Foto: Robin Austen<\/p>\n

Vrij krijgt als een van de weinigen in de woongroep extra zorg aan huis. Via een Persoonsgebonden Budget (PGB) \u2013 een mogelijkheid waarbij mensen een budget van de overheid krijgen om zelf zorg in te kopen via intermediairs \u2013 heeft ze twee Surinaamse thuiszorgmedewerkers die haar elke dag komen wassen en helpen in de huishouding.\u00a0 \u201cIn het begin had ik een Hollands meisje en die gebruikte dezelfde gele doekjes waarmee je de grond schoonmaakt ook voor in de keuken. Vanuit mijn bed maakte ik de hele tijd ruzie met haar,\u201d zegt ze. Toen ze hoorde over PGB vroeg ze specifiek naar twee Surinaamse medewerkers. \u201cIn een Nederlandse woongroep zou het lastig zijn om speciaal naar Surinaamse zorgmedewerkers te vragen. Dan denken ze al gauw dat je discrimineert\u201d, zegt Vrij.<\/p>\n

Mechteld de Drie werkt zelf als kwaliteitsverpleegkundige bij woonzorgcentrum De Venser. Ook zij merkt de verschillen. \u201cBij een doorsnee Hollandse vrouw is het wassen, aankleden en klaar. De Surinaamse bewoner heeft wat rituelen na het douchen. Een beetje Vicks hier, wat Alcolade daar en de rug insmeren met talkpoeder\u201d, zegt De Brie. Omdat ze zelf ook van Surinaamse afkomst is, kunnen cli\u00ebnten zich gemakkelijk met haar identificeren \u2013 en omgekeerd. \u201cOp de vijfde afdeling, de gesloten afdeling, zit een vrouw die moeilijk communiceert. Ze begrijpt niet alles meer en vertoont soms moeilijk gedrag. Toen ik eens een dagje ging meelopen in de ochtend begon ik meteen Surinaams met haar te praten. Ik zette Surinaamse muziek op en ik kreeg haar zo uit bed,\u201d lacht De Brie.<\/p>\n

\n

\u201cDiverse onderzoeken tonen aan dat de kwaliteit van de zorg verbetert als er cultuursensitief wordt gewerkt\u201d<\/em><\/p>\n<\/p>\n<\/blockquote>\n

De eerste woongroepen die zich richten op ouderen met een culturele achtergrond ontstonden zo\u2019n dertig jaar geleden en waren vooral gericht op mensen met een Indonesische achtergrond. Naarmate meer Turkse, Marokkaanse en Surinaamse migranten kwamen \u2013 en ouder werden \u2013 ontstonden ook initiatieven voor deze doelgroepen. \u201cOok voor Arabisch en Syrische sprekende ouderen zijn er tegenwoordig zorgcentra\u201d, zegt Bellaart.<\/p>\n

Vandaag de dag heeft bijna een kwart van de totale Nederlandse bevolking een migratieachtergrond. De grootste groepen 55-plussers met een migratieachtergrond zijn ouderen met een Surinaamse (83 duizend) achtergrond, gevolgd door Turken (52 duizend) en Marokkanen (50 duizend). Volgens de bevolkingsprognoses van het Centraal Bureau voor de Statistiek zal het aantal ouderen met een migratieachtergrond in 2040 stijgen naar 819.000. Dat is 12,2 procent van alle 55-plussers die er op dat moment in Nederland wonen.<\/p>\n

\n
\n

Afbeelding<\/h3>\n
\n
\n \"Redmar<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/article>\n

Redmar Schalkx en Michteld de Drie van De Venser\u00a0 Foto: Robin Austen<\/p>\n

Bellaart verwacht dat ook het aantal cultuurspecifieke zorgorganisaties de komende jaren zal blijven groeien. \u201cDe reguliere zorgsector werkt onvoldoende cultuursensitief, maar de mensen in de sector ervaren dat niet als een probleem. Op die manier is men ook niet geneigd te veranderen\u201d, zegt hij. Dat is een gemiste kans voor de totale gezondheidssector, want diverse onderzoeken tonen aan dat de kwaliteit van de zorg verbetert als er cultuursensitief wordt gewerkt.<\/p>\n

\n

Wanneer is zorg cultuursensitief?
\nCultuursensitieve zorg richt zich specifiek op mensen met een migratie- of vluchtelingenachtergrond. Alle zorg kan cultuursensitief zijn als in de omgang met pati\u00ebnten expliciet rekening wordt gehouden met de culturele achtergrond, leefsituatie en taal van cli\u00ebnten. Een zorgprofessional die cultuursensitief werkt kan zich inleven in wat de migratieachtergrond voor zijn\/haar cli\u00ebnt betekent. De zorgprofessional is (onder meer) zelfbewust, heeft een open, onbevooroordeelde houding, kennis over de leefwereld van cli\u00ebnten met een migratieachtergrond en is een ware \u2018bruggenbouwer\u2019, aldus de leernetwerken van KIS. Een \u2018diversiteit sensitieve\u2019 \u2013 een breder begrip dan \u2018cultuur sensitieve\u2019 \u2013 zorginstelling heeft haar organisatie daarop ingericht en de personeelssamenstelling erop aangepast. De instelling is toegankelijk en herkenbaar, flexibel in tijd, voorzien van tolken en bijscholing en heeft een divers team.<\/strong><\/p>\n

\n

Schalkx onderschrijft de visie van Bellaart dat er meer moet gebeuren, maar heeft als manager van De Venser ook met praktische problemen te maken. \u201cWe hebben een groot personeelstekort in de zorg in Nederland, wij zijn daarom afhankelijk van wie zich aandient. Flexwerkers of ZZP\u2019ers hebben niet altijd die culturele binding. Gelukkig valt het in De Venser nogal mee met het tekort en hebben wij veel werknemers die uit de omgeving komen, met name van Surinaamse komaf. Dat helpt, maar het is persoonsgebonden. De ene Nederlander is de andere niet, dus we waken ervoor om te denken dat alles en iedereen hetzelfde is\u201d, zegt Schalkx.<\/p>\n

\n

Het hart van de migranten ligt in Suriname, maar hun oude dag in Nederland<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

Op een enkele uitzondering na zouden alle bewoners met wie we spraken het liefst terug gaan naar Suriname, om op hun geboortegrond ook hun oude dag door te brengen. \u201cIk heb elke dag heimwee. Ik heb geen klachten hier, want de mensen zijn vriendelijk voor me, maar ik zou toch het allerliefst in Suriname willen zijn. Maar ja, al m\u2019n kinderen wonen hier en die willen niet dat ik daar naartoe ga\u201d, zegt Grootfaam-Bikha. Alleen terug naar Suriname is geen optie, want ze slikt elke dag medicijnen die in Suriname niet te vinden zijn vanwege het landelijk tekort aan medicijnen. Ook voor Vrij is een terugkeer uitgesloten. Als hartpati\u00ebnt denkt ze met horror terug aan de dagen dat ze in het Algemeen Ziekenhuis Paramaribo onder een zinken dak plaat moest wachten tot ze geholpen werd. \u201cHet was zo heet, ik werd er niet goed van. Maar je mag niets zeggen want dan wordt men boos\u201d, zegt Vrij.<\/p>\n

Henna Hoogland, co\u00f6rdinator en bewoner van Wi Makandra is net weer terug van vakantie in Suriname. \u201cIk zocht een vriend van me op in een tehuis voor ouderen. Hij heeft zijn hele leven hard gewerkt en heeft nu zorg nodig. Als je ziet in wat voor omstandigheden hij daar nu woont, het is verschrikkelijk. Zo zou ik niet kunnen wonen\u201d, verzucht ze, doelend op de vervallen accommodatie voor ouderen in Suriname. Het hart van de migranten ligt in Suriname, maar hun oude dag in Nederland.<\/p>\n

\n

Surinaamse woongroepen en verpleeghuizen in Nederland
\nIn 2017 telde Nederland 101 woon- en zorginitiatieven gericht op oudere migranten (inclusief dagbesteding). In 2021 staat de teller op 161, een groei van zestig organisaties in slechts vier jaar. Ouderen met een Indisch-Nederlandse of Molukse achtergrond hebben het grootste aanbod, Nederlanders met een Turkse achtergrond staan met 29 initiatieven op de tweede plaats, gevolgd door Surinamers met 23, waarvan 19 woongroepen en vier verpleeghuizen. Dat blijkt uit het Overzicht cultuurspecifieke woon-, zorg- en welzijnsinitiatieven van het Netwerk van Organisaties voor Oudere Migranten. De woongroepen en verpleeghuizen die zich richten op ouderen met een Surinaamse achtergrond liggen vooral in Amsterdam (10), Den Haag (4) en Rotterdam (4).Van alle 55-plussers met een migratieachtergrond, hebben Surinamers de tweede meeste zorgkosten. In 2017 en 2018 lag het gemiddelde op 4312 euro. Alleen Turken van 55 jaar en ouder maken nog meer kosten (in 2017 en 2018 gemiddeld 4404 euro)<\/strong>.<\/p>\n

\n

Dit artikel is onderdeel van de serie \u2018Surilines\u2019, een onderzoek naar de banden tussen Suriname en Nederland in de aanloop naar vijftig jaar onafhankelijkheid. <\/em>Deze publicatie kwam mede tot stand door financi\u00eble steun van het\u00a0Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten<\/a>\u00a0<\/em>en het Lira Auteursfonds Reprorecht<\/a>‘<\/p>\n

\n
\n

Afbeelding<\/h3>\n
\n
\n \"Fonds\"<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/article>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

In Nederland komt de grootste groep 55-plussers met een migratieachtergrond uit Suriname. Maar zij voelen zich niet altijd thuis in de Nederlandse ouderenzorg. De vraag naar cultuurspecifieke woongroepen en verpleegtehuizen groeit, want teruggaan naar Suriname is geen optie. \u201cDe reguliere zorgsector werkt onvoldoende cultuursensitief, maar de mensen in de sector ervaren dat niet als een probleem. Op die manier is men ook niet geneigd te veranderen.\u201d<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":105998,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[90],"tags":[],"ppma_author":[2583],"class_list":{"0":"post-105997","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-suriname"},"authors":[{"term_id":2583,"user_id":1,"is_guest":0,"slug":"mermar","display_name":"mermar","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b97554d899a7ce8df2bc286c2f73beda56ebbc97d5d9ced74f7a04498e0fb0d3?s=96&d=mm&r=g","0":null,"1":"","2":"","3":"","4":"","5":"","6":"","7":"","8":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105997","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=105997"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105997\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/105998"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=105997"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=105997"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=105997"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=105997"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}