{"id":105861,"date":"2023-06-25T18:19:08","date_gmt":"2023-06-25T18:19:08","guid":{"rendered":"https:\/\/wpstaging.afromagazine.eu\/nederlands-als-obstakel-in-het-surinaams-onderwijs\/"},"modified":"2023-06-25T18:19:08","modified_gmt":"2023-06-25T18:19:08","slug":"nederlands-als-obstakel-in-het-surinaams-onderwijs","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/nederlands-als-obstakel-in-het-surinaams-onderwijs\/","title":{"rendered":"Nederlands als obstakel in het Surinaams onderwijs"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/a><\/div>

Door\u00a0Zo\u00eb Deceuninck\u00a0<\/em><\/p>\n

De helft van de kinderen in Suriname spreekt thuis geen tot weinig Nederlands. Dat zorgt voor problemen op school, waar dit wel van ze wordt verwacht. Het gevolg zijn slechte schoolresultaten en een hoog aantal vroegtijdige schoolverlaters. Vanuit Nederland, het land dat Suriname Nederlands leerde spreken, worden nu initiatieven opgezet om meertaligheid te introduceren in het onderwijs.<\/strong><\/p>\n

In inheemse klederdracht, met pijl en boog en op blote voeten is Renet Wahki op 27 augustus 2021 be\u00ebdigd als parlementari\u00ebr in het Surinaams parlement. Hij is de eerste parlementari\u00ebr van de Trio, een inheemse stam in het zuiden van Suriname. In zijn openingsspeech vraagt Wahki in gebrekkig Nederlands aandacht voor het onderwijs in zuid-Suriname:<\/p>\n

\n

\u201cVoorzitter, we willen goed, we willen goede onderwijs nodig. We willen goede leerkinderen moeten kunnen studeren. Ook we willen goed drinkwater nodig, we willen goed leerkinderen kunnen, water kunnen drinken.\u201d<\/em><\/p>\n<\/blockquote>\n

De inhoud van zijn speech gaat verloren in de verpakking: er wordt openlijk gespot met Wahki zijn gebrekkig Nederlands. Collega-parlementari\u00ebrs halen hun telefoons boven tafel, delen speelse blikken en \u00e9\u00e9n parlementari\u00ebr valt bijna letterlijk van zijn stoel van het lachen. Wahki zijn speech wordt vroegtijdig onderbroken door de parlementsvoorzitter.<\/p>\n

\u201cZie hier het resultaat van Nederlands onderwijs in het Surinaamse binnenland, waar kinderen thuis geen Nederlands spreken\u201d, zegt Renata de Bies, voorzitter van de Nationale Taalraad, een adviesorgaan van het Ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur (OWC). Ze verwijst naar de speech van Wahki. \u201cDie man heeft op de basisschool alleen maar les gekregen in het Nederlands, en dit is het resultaat. En je ziet ook gelijk hoe prestigieus het Nederlands in Suriname is, want men lacht hem uit omdat zijn Nederlands gebrekkig is.\u201d<\/p>\n

Schoolresultaten<\/strong><\/p>\n

In Suriname worden meer dan twintig talen actief gebruikt, maar wie vooruit wil op de sociale ladder moet Nederlands praten. Het is de taal die wordt gebruikt op school, in het parlement, de kranten, het overheidskantoor en de rechtbank. Maar het is ook de taal die de helft van alle kinderen uitsluit zodra ze de schoolbanken betreden. Dat is terug te zien in de schoolresultaten.<\/p>\n

De helft van alle schoolgaande kinderen in Suriname behaalt geen basisschooldiploma, en elk jaar verlaat minstens 25 procent van alle leerlingen de school vroegtijdig of blijft zitten. 15 procent van de jongeren van middelbare schoolleeftijd gaat niet naar school. In het binnenland van Suriname gaat slechts zes procent van de jongeren naar de middelbare school.<\/p>\n

De cijfers* zijn verbijsterend, de oorzaken veelzijdig en de gevolgen desastreus: 39,7 procent van de Surinaamse samenleving heeft de vijfde klas lagere school niet afgerond. \u201cDaarmee kan je geen land opbouwen\u201d, zei Marie Levens, voormalig onderwijsminister in\u00a0augustus 2022<\/a>. De drop-out cijfers in Suriname zijn\u00a0de hoogste in het Caribisch gebied<\/a>.<\/p>\n

\n

Uit sommige onderzoeken blijkt dat kinderen die tweetalig onderwijs hebben genoten, daarna ook meer verdienen op de arbeidsmarkt<\/p>\n<\/blockquote>\n

Volgens 119 jongeren die deelnamen aan de landelijke \u2018Suriname Drop-out Assessment\u2019 in 2013 is de nood en\/of drang om geld te verdienen de voornaamste reden waarom ze zijn gestopt met school. Daarnaast speelt een gebrek aan motivatie en tienerzwangerschap een grote rol. Ook spijbelgedrag, ruzie met leraren, moeilijke lessen, slechte cijfers en een gebrek aan middelen om voor de opleiding te betalen worden veelgenoemd in het onderzoek, dat werd gepubliceerd door het USAID Surinaams Programma voor Jeugdontwikkeling en Jeugdrecht. De taalbarri\u00e8re wordt in het onderzoek niet genoemd.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n
\n \"Een<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/article>
Een leerkracht geeft uitleg op de Theodoor Wenzelschool in Paramaribo – \u00a9 Zo\u00eb Deceuninck<\/figcaption><\/figure>\n

Ellen-Rose Kambel, medeoprichter van de Nederlandse Rutu Foundation voor intercultureel meertalig onderwijs, vindt dit \u2018opmerkelijk\u2019.\u00a0 \u201cEr wordt internationaal al meer dan veertig jaar onderzoek gedaan naar de relatie tussen drop-outs en meertalig onderwijs\u201d, zegt Kambel.<\/p>\n

Hieruit blijkt steeds opnieuw dat kinderen die tweetalig onderwijs krijgen \u2013 in hun moedertaal en in de schooltaal \u2013 veel langer naar school gaan, minder vaak blijven zitten, zich meer thuis voelen op school, meer zelfvertrouwen hebben, vaker de school afmaken, en beter en sneller leren, ook in de dominante taal.<\/p>\n

\u201cMeertalige leerlingen hebben zo\u2019n vijf tot zeven jaar nodig om op hetzelfde schoolniveau te komen als eentalige, maar als ze tweetalig onderwijs hebben gekregen kunnen ze daarna beter presteren dan eentalige kinderen die les hebben gekregen in hun moedertaal\u201d, zegt Kambel. \u00a0Uit sommige onderzoeken blijkt dat kinderen die tweetalig onderwijs hebben genoten, daarna ook meer verdienen op de arbeidsmarkt. \u201cHet is heel logisch dat het heel moeilijk is om te leren in een taal die je niet goed begrijpt\u201d, zegt Kambel.<\/p>\n

De Rutu Foundation stichtte een wereldwijd netwerk van\u00a0De Taalvriendelijke School<\/a>\u00a0op, met de bedoeling meertalig onderwijs tot norm te verheffen. Het initiatief hiervoor ontstond op de Sint Antoniusschool in Galibi, een inheems dorp in Suriname, het land waar Kambel is geboren.<\/p>\n

\n

In Boven-Suriname, het gebied dat bewoond wordt door de Saramaccaners, gaat bijna 60 procent van de kinderen tussen vier en 14 jaar niet naar basisschool<\/p>\n<\/blockquote>\n

In 2007 uitte Greta Pane-Kiba, destijds leerkracht aan de Sint Antioniusschool, haar zorgen over het verlies van de inheemse taal en cultuur bij de kinderen van Galibi. Kambel, van huis uit jurist, was bekend met de scholengemeenschap nadat ze in 2002 promoveerde aan de universiteit Leiden met een onderzoek in Suriname. Met de gemeenschap in Galibi heeft ze een speciale band opgebouwd.<\/p>\n

\u201cEr was een meisje van zes jaar die ik doorheen de jaren heb zien opgroeien. Toen ze 12 jaar was moest ze naar de hoofdstad Paramaribo verhuizen om naar school te gaan, want er is geen middelbare school in Galibi. Een jaar later stopte ze met school. Ze was pas 13 jaar\u201d, vertelt Kambel. Dit is geen unicum: het landelijk gemiddelde waarop kinderen in Suriname stoppen met school ligt op 13 jaar (de leerplicht is van 4 tot 12 jaar.) Dit was de aanleiding voor Kambel om zich toe te leggen op meertalig onderwijs in Suriname, met name het binnenland.<\/p>\n

In Boven-Suriname, het gebied dat bewoond wordt door de Saramaccaners, gaat bijna 60 procent van de kinderen tussen vier en 14 jaar niet naar basisschool. Minstens de helft van de kinderen in het binnenland die wel naar school gaan, doen dat zonder enige kennis van het Nederlands. 4,4 procent van de kinderen in Sipaliwini, het grootste en meest zuidelijke district van Suriname, gebruikt Nederlands als thuistaal. In 2008 voltooide maar\u00a01,2 procent<\/a>\u00a0van de inheemse en marron kinderen de basisschool voor de leeftijd van 12 jaar.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n
\n \"De<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/article>
De basisschool in Alalapadu – \u00a9 Zo\u00eb Deceuninck<\/figcaption><\/figure>\n

De taalbarri\u00e8re is niet de enige reden achter de hoge drop-out cijfers (in het binnenland). Zo is er de grote afstand van huis naar school, de hoge kosten die daarmee gepaard gaan, een gebrek aan volledig gecertificeerde leraren, onvoldoende fysieke infrastructuur, gebrek aan goed en veilig drinkwater en toegang tot elektriciteit.<\/p>\n

Tweetalig rekenmateriaal<\/strong><\/p>\n

Op vraag van leerkrachten en ouders ontwikkelde Rutu Foundation samen met de Vereniging van Inheemse Dorpshoofden in Suriname (VIDS) tweetalig rekenmateriaal in het Nederlands en het Kali\u00f1a voor de kinderen in Galibi. Kali\u00f1a behoort tot de familie van Caribische talen en wordt nog door zo\u2019n 2.500 Surinamers gesproken.<\/p>\n

In de rekenboeken staat de opdracht in twee talen en zijn de illustraties gemaakt door inheemse leerkrachten. Ze leren bijvoorbeeld tellen met schildpadden en awara\u2019s, een Surinaamse (bos)vrucht. \u201cDit geeft kinderen een gevoel van eigenwaarde en erkenning, waardoor ze gemakkelijker de lessen kunnen volgen en langer op school blijven\u201d, zegt Maggie Schmeitz, cultureel antropoloog. Later werden de rekenboeken ook gemaakt in het Saramaccaans, een marrontaal die in Suriname door ongeveer 50.000 mensen wordt gesproken en in het Lokono, ook een inheemse taal.<\/p>\n

In de zes verschillende dorpen waar de rekenmethode werd ge\u00efntroduceerd, verzorgde Schmeitz samen met anderen een driedaagse training \u2018Intercultureel onderwijs\u2019 met de nadruk op meertaligheid. Het project werd mede gefinancierd door de Nederlandse Rotary Club Deventer en Cordaid, een internationale ontwikkelingsorganisatie uit Nederland.<\/p>\n

\u201cWe zagen dat er bij leerkrachten best veel weerstand was om in de klas ruimte te maken voor een andere taal dan het Nederlands\u201d, zegt Schmeitz. De cursus kreeg daarmee vooral een \u2018psychologisch karakter\u2019. \u201cAls je als leerkracht hebt geleerd dat je boven de klas staat, kan het griezelig zijn om kinderen in groepjes in hun eigen taal te laten brainstormen over bijvoorbeeld watervallen. Je moet je kwetsbaar durven opstellen, want je verstaat ze niet.\u201d<\/p>\n

De Surinaamse wetgeving verplicht niet dat onderwijs in het Nederlands moet worden gegeven, maar die opvatting leeft wel in het veld. Dat komt volgens De Bies vanwege de geschiedenis: \u201cBij de invoering van de Leerplichtenwet in 1876 (tien jaar eerder dan in Nederland, red.), heeft men gevoeglijk aangenomen dat de schooltaal het Nederlands is. Dat was destijds de minderheidstaal, maar de taal van de overheerser. Zij hebben ons aangeleerd dat je Nederlands moet spreken om vooruit te komen in de maatschappij. Dat beeld leeft nog steeds.\u201d<\/p>\n

\n

Waardering voor moedertalen<\/strong>
\nHet Nederlands is inmiddels zo ingebed in de Surinaamse samenleving dat ze niet meer weg te denken valt. Toch was het niet altijd zo vanzelfsprekend dat het Nederlands als offici\u00eble taal gehandhaafd zou blijven. Volgens de Memorie van Toelichting op de begroting van 1975, het jaar dat Suriname onafhankelijk werd, wilde de Surinaamse regering weten wat het doel en de functie van de Nederlandse taal in de samenleving was. Dat blijkt uit onderzoek van onderwijsdeskundige Lila Gobardhan-Rambocus, auteur van \u2018Onderwijs als sleutel tot maatschappelijke vooruitgang\u2019. Aan het begin van de onafhankelijkheid werd het Nederlands slechts door een klein deel van de Surinaamse bevolking als moedertaal gesproken, wat voor problemen zorgde binnen het onderwijs en in de dagelijkse communicatie. Het parlement wilde weten of het Nederlands als de offici\u00eble taal gehandhaafd moest blijven en zette een groep taalwetenschappers aan het werk. Het onderzoek, dat zowel organisatorisch en financieel vanuit Nederland werd bepaald, kwam in 1982 tot een vervroegd einde nadat de ontwikkelingsgelden uit Den Haag werd stopgezet.<\/p>\n

\n

In Suriname wordt momenteel het \u2018sink or swim\u2019-idee toegepast, legt Kambel uit. Kinderen worden vanaf het eerste leerjaar op school ondergedompeld in het Nederlands, ongeacht hun voorkennis van die taal. \u201cEen aantal zullen gaan zwemmen en redden het. De rest valt uit\u201d, zegt Kambel. Zodra een kind de leeftijd van vijftien jaar heeft bereikt, wordt het kind de toegang tot onderwijs ontzegd, ook als die het basisonderwijs nog niet succesvol heeft afgerond.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n
\n \"Training<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/article>
Training Meertaligheid –\u00a0\u00a9 Rutu Foundation<\/figcaption><\/figure>\n

Zij die het wel redden, en met name beleidsmakers die van huis uit een andere taal spreken, beroepen zich vaak op hun eigen ervaring om het huidige systeem te verdedigen en in stand te houden. \u201cDe mensen met politieke of economische macht zijn over het algemeen mensen die het Nederlands beheersen en Nederlandstalige opleidingen hebben gevolgd. Zij vinden: \u2018Het is mij ook gelukt, dus dan moet iedereen het kunnen\u2019\u201d, zegt Kambel. Maar in de realiteit lukt het lang niet iedereen.<\/p>\n

Jarenlange discussie<\/strong><\/p>\n

De discussie over meertalig onderwijs wordt in Suriname al zeker 15 jaar gevoerd. Het Nederlands is in Suriname al meerdere malen en door opeenvolgende regeringen erkend als een van de belangrijkste obstakels voor het onderwijs. Tegelijkertijd blijft er een grote aversie tegen de invoering van meertalig onderwijs.<\/p>\n

Na het succes van de tweetalige rekenmethode in 2010, wilde Kambel meertalig onderwijs een structureel, nationaal karakter geven. Maar op het Bureau Binnenland, onderdeel van het Ministerie van OWC, kreeg ze het deksel op de neus. In een brief van de toenmalige directeur Onderwijs Binnenland, die wind had gekregen van het tweetalig rekenproject, stond bij voorbaat dat \u2018als er een aanvraag zou zijn of een verzoek zou worden ingediend voor tweetalig onderwijs, dat zou worden afgewezen\u2019.<\/p>\n

Ook het lerarenhandboek \u2018Omgaan met diversiteit en meertaligheid in het basisonderwijs\u2019 dat was ontwikkeld met financi\u00eble ondersteuning uit de Twinningfaciliteit Suriname-Nederland verdween in de onderste la. Met het Nederlandse Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft Suriname op 10 juni 2023 een samenwerkingsovereenkomst getekend\u00a0voor beter onderwijs<\/a>. Ook hier wordt aandacht besteed aan meertaligheid in Suriname.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n
\n \"In<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/article>
In de klas op de basisschool in Alalapadu, zuid-Suriname –\u00a0\u00a9 Zo\u00eb Deceuninck<\/figcaption><\/figure>\n

Noodzakelijk kwaad<\/strong><\/p>\n

De Bies legt uit waarom Suriname vasthoudt aan het Nederlands, de taal die ooit door Nederland werd opgelegd: \u201cIn Suriname is er sprake van een stabiele meertaligheid. Je moet het zien alsof alle talen in hokjes zijn, met elk hun eigen functie. Het Sranan Tongo is de informele taal, de taal die gebruikt wordt voor de communicatie tussen de verschillende etnische groepen. Daarnaast heb je de verschillende groepstalen, die worden gebruikt binnen etnische groepen. Het Surinaams-Nederlands is geen groepstaal en staat boven etniciteit. Het is van niemand maar toch van ons allen, vandaar dat de taal nog steeds een dominante positie inneemt.\u201d<\/p>\n

Dat het ook een drempel is om zich als land te integreren in de Caribische regio, waar voornamelijk Engels wordt gesproken, neemt Suriname voor lief. \u201cAlleen al om praktische redenen moeten we het Surinaams-Nederlands handhaven. Je zou het een noodzakelijk kwaad kunnen noemen, we kunnen niet anders\u201d, zegt De Bies. \u201cWe hebben het ons eigen gemaakt.\u201d<\/p>\n

Inmiddels heeft Suriname wel enkele stappen gezet. In 2012 werd meertaligheid voor het eerst ingevoerd in leerjaar 3 van het basisonderwijs, waarbij elke week een half uur les wordt besteed aan een andere taal dan het Nederlands, en volgend jaar worden de nieuwe boeken op de schoolbanken verwacht voor leerjaar 7 en 8. Hier is meertaligheid als onderdeel van taal ingevoerd, waardoor kinderen een kleine woordenschat opbouwen in de verschillende talen die in de klas worden gesproken en kennisnemen van elkaar cultuuruiting in de vorm van onder meer verteltradities en creatieve woordkunst. Het is de bedoeling dat meertaligheid ook ingevoerd zal worden in leerjaar 4, 5 en 6 van het basisonderwijs.<\/p>\n

De Sint Antoniusschool in Galibi, waar het voor Kambel allemaal begon, heeft begin dit jaar een erelidmaatschap gekregen van De Taalvriendelijke School. Scholen die lid zijn van dit wereldwijde netwerk tekenen een contract waarin de school stelt geen verbod op te leggen aan de kinderen (en hun ouders) om hun eigen talen te spreken, en niet aan ouders te vragen om thuis andere talen te spreken.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n
\n \"Uitreiking<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/article>
Uitreiking erelidmaatschap Greta Pan\u00e9-Kiba in Galibi. Links op de foto Ellen-Rose Kambel – \u00a9 Rutu Foundation<\/figcaption><\/figure>\n

In de klas wordt het spreken van de eigen taal aangemoedigd in plaats van afgestraft, door bijvoorbeeld het vormen van taalgroepjes en toewijzen van buddy\u2019s. Onder begeleiding van de Rutu Foundation krijgt de Sint Antoniusschool twee jaar de tijd om haar taalbeleid vast te stellen en uit te voeren. \u201cWij hopen dat we daarmee een voorbeeld kunnen zijn en Suriname laten zien dat meertaligheid kan werken. Je moet er alleen heel veel geduld voor hebben.\u201d<\/p>\n

*De cijfers in dit artikel zijn afkomstig uit het Suriname School Drop-out Assessment 2013, het Meerjarenontwikkelingsplan van de Surinaamse overheid (2017), het Global Education Monitoring Report 2020 en het Ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur.<\/em><\/p>\n

Dit artikel is onderdeel van de serie \u2018Surilines\u2019, een onderzoek naar de banden tussen Suriname en Nederland in de aanloop naar vijftig jaar onafhankelijkheid. Bezoek de website\u00a0www.surilines.nl<\/a>\u00a0voor meer informatie. Deze publicatie is tot stand gekomen met steun van het Fonds Bijzondere Journalistieke Projecten en het Lira Auteursfonds Reprorecht.<\/p>\n

\n
\n
\n
\n \"Logo<\/div>\n<\/figure>\n<\/div>\n<\/article>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De helft van de kinderen in Suriname spreekt thuis geen tot weinig Nederlands. Dat zorgt voor problemen op school, waar dit wel van ze wordt verwacht. Het gevolg zijn slechte schoolresultaten en een hoog aantal vroegtijdige schoolverlaters. Vanuit Nederland, het land dat Suriname Nederlands leerde spreken, worden nu initiatieven opgezet om meertaligheid te introduceren in het onderwijs.<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":105862,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[90],"tags":[1619],"ppma_author":[2583],"class_list":{"0":"post-105861","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-suriname","8":"tag-onderwijs"},"authors":[{"term_id":2583,"user_id":1,"is_guest":0,"slug":"mermar","display_name":"mermar","avatar_url":"https:\/\/secure.gravatar.com\/avatar\/b97554d899a7ce8df2bc286c2f73beda56ebbc97d5d9ced74f7a04498e0fb0d3?s=96&d=mm&r=g","0":null,"1":"","2":"","3":"","4":"","5":"","6":"","7":"","8":""}],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105861","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=105861"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/105861\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/105862"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=105861"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=105861"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=105861"},{"taxonomy":"author","embeddable":true,"href":"https:\/\/afromagazine.nl\/en\/wp-json\/wp\/v2\/ppma_author?post=105861"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}